تبیین بحث اختیار با عنایت به اینکه فاعل کار بد کیست؟

باتشکر از خانم صالحی از ناحیه 2 استان قم

 

 بسم الله الرحمن الرحیم

در درس ۵ دین و زندگی پایه  دوازدهم دبیرستان در قسمت آخر درس مطلبی با تیتر رابطه اختیار انسان با اراده خداوند وجود دارد که با ذکر مثال نوشتن به بیان علل طولی می پردازد.

 پرواضح است مثال نوشتن گاهی به خیر تعلق می گیرد و نویسنده مطلبی نیک می نویسد مانند ایه قران و یا حدیث اما اگر قلم بر کاغذ بدود و مطلبی را در بیان رد وجود خداوند بنویسد ایا این کار نیز زیر اراده خداست؟ یا هر کار شر دیگری مانند قتل آیا این اختیار انسان نیز مورد اراده و تعلق خداوند است؟

                                       خالق شر کیست؟؟

 

اگر همه چیز تحت اراده خداست پس به  شر هم اراده خدا تعلق گرفته است؟

اراده گاهی بالذات به چیزی تعلق می گیرد و گاهی بالعرض. یعنی هدفی که شما در زندگی خود دارید در ابتداء‌ انجام یک کاری است اما آن چیز بدون کار دیگری محقق نمی شود. آن چیزی که لازمه هدف اصلی شماست متعلق اراده اراده شماست اما بالعرض ( امر وجودی را بالتبع و امر عدمی را بالعرض می گویند)

مثال وقتی گوسفندی ذبح می شود اراده شما به خوردن گوشت تعلق می گیرد نه به مرگ گوسفند و مرگ گوسفند برای شما از اصل و اساس مورد اراده نیست اما بدون مرگ گوسفند هدف که خوردن گوشت باشد، محقق نمی شود پس اراده انسان بالعرض  به مرگ گوسفند تعلق گرفته است.

بنابراین هدف اصلی، وجود انسان است و اراده فرعی در مورد چیزهایی است که انسان از آن منتفع می شود پس معدوم شدن چیزهای دیگر متعلق به اراده خدا می شوند بالعرض. خداوند اراد ه اش تعلق گرفته که انسان از گوشت گوسفند بخورد و خوردن انسان بجز با کشتن حیوان محقق نمی شود پس ذبح حیوان بصورت بالعرض تحت اراده خداوند واقع می شود.

شرور بالذات مورد تعلق اراده خداوند واقع نمی شوند بلکه بالعرض و بالتبع است همچنین نقصهای عالم خلقت مانند زلزله و سیل و آتشفشانها و تصادفات و.....؛ همه تحت اراده خداوند واقع می شوند البته بالتبع. آنچه متعلق ذاتی و اصلی خداست کمالاتی است که از این عالم بوجود می آید.

مجموعه آثار علامه مصباح یزدی. جلد ۳، ص ۱۵۳ 

 

تبیین بحث اختیار انسان در قالب چند مثال مرتبط با درس پنجم دین و زندگی پایه دوازدهم

بسمه تعالی

مطلب تکمیلی مرتبط با درس پنجم  دین و زندگی پایه دوازدهم. با تشکر از

نویسنده خانم مریم محمدقلیپور از ناحیه 3 استان قم

 

 
   

 بحث قضا و قدر الهی در قالب چند مثال:

 

 

 

مقدمه:

خداوند تقدیر فرمود که انسان مختار باشد یعنی افعال انسانی تحت تقدیر الهی می باشد و تا انسان اراده نکند انجام فعل و یا ترک فعل صورت نمی پذیرد.

متاسفانه به علت عدم شناخت صحیح و درک درست از قضا و قدر الهی، در تار و پود توده ی مردم عقیده ی جبر گرایی حاکم است. و به همین دلیل تمام رفتارهای روزمره و تصمیمات غیرمنطقی و پیامدهای ناشی از آن را به قضا و قدر الهی نسبت می دهند.

در صورتی که نظام آفرینش بر اساس نظام علی و معلولی می باشد، هیچ حادثه ای بدون علت غایی تحقق نمی پذیرد.

در فعل اختیاری انسان، اراده و اختیار انسان که منجر به صدور فعل در خارج می شود، نقش اصلی را دارد.

خداوند به انسان اختیار و اراده داده است و این اراده تحت تقدیر الهی می باشد. انسان مختار و انتخاب گر است که در عرصه های مختلف زندگی مسیر خودش را انتخاب کند.

چند نمونه برای فهم نقش اراده انسان در فعالیت ها و رابطه آن با قضا و قدر و اراده الهی ذکر می گردد:

  1. زمینی را به مساحت حدودا 1000 متر در اختیار انسانی قرار می دهند و او را مخیّر می کنند که در آن زمین درخت بکارد که درخت میوه باشد و محصول میوه دهد یا گل بکارد و یا گندم و یا جو بکارد و یا ساختمان بسازد و یا اصلا تغییری در این زمین ایجاد نکند. هم چنان دست نزده نگه داشته باشد. هر کدام از موارد فوق در انتخاب او نتیجه ی خاص خودش را دارد.

درخت میوه تحت تقدیر الهی محصول میوه میدهد.

بوته گل تحت تقدیر الهی محصول گل می دهد.

گندم تحت تقدیر الهی گندم میدهد.

جو تحت تقدیر الهی جو می دهد.

ساختمان و هر بنایی که می‌سازد تحت تقدیر الهی نتیجه خاص خودش را دارد.

قابل توجه:

اگر در ساختن ساختمان انسان نقشه درستی را طراحی نکند از مهندسین مجرب و مساله درست استفاده نکند و در پی ریزی ساختمان دقت لازم را نداشته باشد و ساختمان بدون استانداردهای لازم بسازد و بعد از مدتی کوتاه در اثر باد و باران و دیگر حوادث طبیعی خراب شود آیا این خرابی ساختمان را به قضا و قدر الهی باید نسبت داد؟

قطعاً در چنین حوادثی اراده خود انسان چنین تغییری را رقم زده است البته این عمل در قضا و قدر الهی از این جهت که تقدیر الهی بر قانون الهی بر این است که ساختمانی که پایه های آن سست باشد و مصالح درست به کار نرفته باشد در اثر عوامل طبیعی و غیرطبیعی احتمال خراب شدن آن بیشتر است قضای الهی آن تقدیر را به اذن الهی اجرا می‌کند و این که در اثر وزش باد و باران و غیره خراب شود. بنابراین خود انسان است که چنین قضا و قدری را برای خود انتخاب نموده است.

۲. مثال دیگر اینکه اگر آبری به خطا بر توجه نکند و یا چراغ قرمز در رفت و آمد خیابان را توجهی نکند و یا با اراده خود چشمان خود را ببندید و بگوید اگر قضا و قدر الهی نباشد که من زنده باشم هیچ اتفاقی نخواهد افتاد این همان درک غلط و نادرست است قضا و قدر الهی است که انسان تمام اشتباه کاری و خطا و ندانم کاری های خودش را به گردن قضا و قدر الهی و مشیت و اراده خدا بداند.

۳. در مثال دیگر در مورد انتخاب همسر، اگر انسان در انتخاب همسر روش درست را پیشه خود را قرار ندهد و از توصیه های عقلا و مشاورین متعهد و دلسوز استفاده نکند و در مورد شناخت همسر آینده، تحقیق درست انجام ندهد.اگر پس از ازدواج خدای نکرده دچار مشکل اساسی یا منجر به طلاق شد. آیا میتوان گفت این مشیت الهی بوده است بر قضا و قدر الهی بوده است؟

متاسفانه در جامعه کنونی ما همه ی این خطاها را به قضا و قدر، قسمت، خواست خدا...نسبت می دهیم و و این همان درک ناصحیح از قضا و قدر می باشد.

این گونه برخورد و نگاه به قضا و قدر الهی مانند این است که ما با دست خودمان انگشت در چشم خود وارد کنیم و کور کنیم بعد بگوییم خدا خواست و قضا و قدر الهی بوده است.

۴. اگر کسی تصمیم به مسافرتی با وسیله نقلیه شخصی گرفته عقل حکم می کند که هم خود راننده از سلامت جسمی و روحی برخوردار باشد و هم ماشین از معاینه فنی شما مطمئن باشند که سالم است. حالا اگر کننده این امور را توجه نکند و ماشینش اشکال فنی داشته باشد و در راه سفر دچار حوادث رانندگی شود، عرف به خاطر درک غلط و اشتباه از قضا و قدر الهی میگویند خواست الهی بوده تا خدا نمی خواست این اتفاق نمی افتاد و قضا و قدر الهی بوده است. در صورتی که تقدیر حکم می کند که ماشین خراب و با اشکال فنی در جاده احتمال خراب شدن و پیش آمده حوادث جاده‌ای آن است. پس باید خطر حوادث را قبل از وقوع دفع کرد. از ماشین سالم و بدون اشکال در سفر استفاده کرد.

۵. مساله بعدی در مورد بیماری کرونا است که اکنون جهان دچار بلایایی چون کرونا شده است و تمام موازنه ها و برنامه های بشری را تحت تاثیر قرار داده است. متاسفانه ما شاهد هستیم که برخی از افراد مذهبی و ظاهربین به داشتن اعتقادات دینی به کم آن خودشان از هرگونه حوادث مصون هستند و با قاطعیت می گویند هیچ اتفاقی نمی افتد. همه چیز دست خداست و به همین بهانه هیچ یک از پروتکل های بهداشتی را رعایت نمی کنند و ما شاهد مبتلا شدن و گاهی ختم به مرگ شدن هستیم.

این چند نمونه مثال دقیقاً درک غلط از قضا و قدر الهی را به تصویر کشیده است.

در صورتی که قضا و قدر الهی درست برعکس این مثالها است. قضا و قدر الهی به من انسان کمک می کند که قوانین جهان را خوب بشناسم. و در جهت رشد و تعالی فردی و اجتماعی و در دیگر عرصه ها به کار گیرم و موانع را کنار بزنم.

نکته پایانی:

 اگر آن واقعه تاریخی از امام علی علیه السلام در قالب مثال در کتاب درسی ذکر شده است تامل کنیم دقیقاً متوجه می‌شویم که امام علی علیه السلام با آن رفتار عقلایی و منطقی خویش در برخورد با دیوارشکسته و کج به ما فهماند که ما در مقابل حوادث پیرامون خود مسئول هستیم. تصمیمات و اعمال ما در پیدایش حوادث این جهان تاثیرگذار است و نباید با سطحی‌نگری همه مسئولیت‌ها را از شانه خودمان رهانیده و به گردن خود آورد قضا و قدر الهی بگذاریم.

امام علی علیه السلام با آن درک بلندشان از قضا و قدر الهی از دیوارکش کافی داشت که تقدیر الهی ازدیوار آن احتمال می رود که احتمال افتادن آن بیشتر بود به دیوار سالم پناه بردند تا از خطر احتمالی مصون باشند. و این یک الگوی عملی و فهم درک درست از قضا و قدر الهی است که به ما می فهماند انسان در سرنوشت خود دست بسته نیست و همه چیز را نباید به گردن خدا بگذارد و خود را مسئول ندارد. والسلام‌

نمونه والات دروس ترم اول دین و زندگی پایه دوازدهم انسانی

با تشکر از جناب آقای احمدی سرگروه ناحیه 2 استان قم

درس اول دین و زندگی دوازدهم انسانی

۱_ نیازمندی جهان به خداوند در پیدایش را با ذکر دو مقدمه و نتیجه بیان کنید.

۲_منظور از تسلسل علل چیست؟

۳_ چرا خداوند، به خالق نیاز ندارد؟

۴_خداوند، نور هستی است به چه معناست؟

۵_ آیا می توان به ذات خداوند پی برد؟چرا؟و خداوند را چگونه می توان دید؟

 

درس دوم دین و زندگی دوازدهم انسانی

 

۱_ توحید را تعریف کرده و مراتب آن را نام ببرید

۲_چرا خداوند متعال، در آفرینش جهان شریکی ندارد؟

۳_ آیا توسل به پیامبران و معصومین، شرک به حساب می آید؟توضیح دهید

۴_عقیده به توانایی پیامبر اکرم و اولیای دین، در برآورده کردن حاجات انسان، چه زمانی موجب شرک و چه زمانی، عین توحید است؟

۵_ ......... سرلوحه دعوت همه پیامبران بوده است.

روبروی توحید،............. قرار دارد .

خداوند، جای خالی برای غیر نگذاشته، چون ..........‌‌. است.

تنها، گروه .............، از مسلمانان هستند که توسل به معصومین را شرک می دانند.

 

درس سوم دین و زندگی دوازدهم انسانی

۱_ جای خالی را پرکنید:

جامعه توحیدی، جامعه ای است که از تفرقه دوری کرده و به سوی ..............حرکت می کند.

انسان موحد باور دارد سختی های زندگی، نشانه بی مهری خداوند نیست بلکه بستری برای .............. است.

کسی که در زندگی خود، از فرمان خدا اطاعت کند، به مراتبی از توحید ................ رسیده است.

میان بُعد فردی و اجتماعی توحید، رابطه ...........‌‌.‌. وجود دارد.

۲_ با توجه به آیه شریفه ( ان الله ربی و ربکم فاعبدوه هذا صراط مستقیم) راه درستِ زندگی کدام است؟

ترجمه آیه را هم بنویسید.

۳_در چه صورت، یک نظام اجتماعی، توحیدی است؟

۴_اگر کسی در پی کسب رضایت قدرت های مادی باشد، به چه شرکی گرفتار شده است؟

۵_ انواع شرک را که در میان جوامع امروزی، به چشم می خورد، مختصرا بنویسید.

 

درس چهارم دین و زندگی دوازدهم انسانی

۱_ شیطان، خود اقرار کرده است که قدرت و توانایی فریب دادن مومنان با .................. را ندارد.

انسان همواره بر سر دو راهی بندگی ............‌‌ و بندگی ............ قرار دارد.

در هر عملی، دو حُسن وجود دارد : ................... و ................

..............ریشه درخت اخلاص و بندگی را می سوزاند.

.......... به معنای علم محکم و استوار و به دور از خطاست.

۲_ حدیث ( تمام اخلاص در دوری از گناهان، جمع شده است) به کدام یک از راه های تقویت اخلاص اشاره می کند؟

ترجمه و پیام آیه ( قل انما اعظکم بواحده ان تقوموا للله مثنی و فرادی ) بنویسید

۳_شرط قبولی اعمال در اسلام چیست؟

۴_اخلاص، در کاربرد دینی به چه معناست؟

5_ راه های تقویت اخلاص را بنویسید.

۶_ میوه های درخت اخلاص را بنویسید.

درس پنجم دین و زندگی دوازدهم انسانی

۱_نظام هستی که با علم و اراده خداوند، اداره می شود، مانع اختیار انسان ...............

مخلوقات جهان از آن جهت که به حکم و اراده الهی ایجاد می شوند، به ................. الهی وابسته اند.

فقط با زندگی در یک جهان .............. است که امکان انتخاب، حرکت و فعالیت وجود دارد

یکی از تقدیرات الهی برای انسان، این است که او دارای.............  باشد

۲_عبارات درست و نادرست را مشخص کنید

همین اختیار نامحدودی که داریم، مبنای تصمیم گیری های ما است.

مشیت خداوند و قوانین حاکم بر هستی مانع اختیار ما می شود.

تقدیر الهی فقط تعیین زمان و مکان و عرضو حجم و امثال اینها است.

در علل طولی، هر علت، مستقل از دیگری تاثیر گذار است

۳_ترجمه و پیام آیه ( الله الذی سخر لکم البحرلتجری الفلک فیه بامره و لتبتغوا من فضله) بنویسید

۴_ترجمه و پیام آیه ( ان الله یمسک السماوات و الارض آن تزولا و لئن زالتا ) بنویسید

۵_ رابطه اختیار انسان را با اراده خداوند شرح دهید

۶_ شواهد و دلایل وجود اختیار در انسان را بنویسید

۷_ اصطلاحات زیر را تعریف کنید

علل طولی:

قدر:

قضا:

 

درس ششم دین و زندگی دوازدهم انسانی

۱_قانونمندی حاکم بر جهان خلقت، تجلی................ و زمینه ساز حرکت انسان است.

قرآن کریم از قوانین حاکم بر زندگی فردی و اجتماعی انسان ها، به عنوان ............... یاد کرده است.

روی آوردن دنیا و لذت های دنیوی به برخی انسان های گناهکار، نشانه لطف خداوند به آنها ...........

سنت  .......... عام ترین و ثابت ترین قانون خداوند است.

۲_عبارات درست و نادرست را مشخص کنید

شناخت قوانین حاکم بر زندگی انسان ها، سبب بهره گرفتن ما از طبیعت می شود.

خداوند متعال، تنها با امور شرّ، ما را امتحان می کند.

خواندن یک کتاب تاثیر گذار، یکی از جلوه های توفیق الهی است.

همه انسان ها دچار سنت استدراج می شوند.

۳_ترجمه و پیام آیه ( من جائ بالحسنه فله عشر امثالها و من جائ بالسیئه فلا یجزی الاّ مثلها و هم لا یظلمون) بنویسید

۴_ترجمه و پیام آیه ( ا حسب الناس ان یترکوا ان یقولوا آمنا و هم لا یفتنون ) بنویسید

۵_ بر اساس حدیث ( کسانیکه به سبب نیکوکاری، زندگی درازی دارند از کسانی که به عمر اصلی، زندگی می کنند، بیشترند ) در بر دارنده کدام سنت الهی می باشند؟۱

۶_ شناخت قوانین حاکم بر زندگی انسانها، چه فوایدی دارد؟

۷_سنت املا ( امهال) را شرح دهید؟

۸_ سنت ابتلا را شرح دهید

۹_ تفاوت امتحان الهی با امتحان بشری را بنویسید

۱۰_ در اصطلاح دینی، سنت توفیق به چه معناست؟

 

درس هفتم دین و زندگی دوازدهم انسانی

 

۱_یکی از سنت های الهی، نقش ....‌‌‌..... انسان در سرنوشت او است.

امام باقر ع : هیچ چیز مانند ......... دل را فاسد نمی کند.

ایمان به خدا یک امر .......... است.

.........گناه و عادت به آن، از پرتگاه های خطرناک سقوط انسان است.

۲_عبارات درست و نادرست را مشخص کنید

الف :مهم ترین پشتوانه دوری از گناه، دوری از عوامل تحریکی است.

ب :عامل سعادت یا شقاوت انسان، قدرت اختیار اوست.

ج :فکر گناه، مانند انجام خود گناه است و مجازات دارد.

د :عذاب آخرت، معلول ِ ترویج کارهای زشت در میان مومنان است.

۳_پیام آیه ( فالهمها فجورها و تقواها قد افلح من زکاها و قد خاب من دساها) بنویسید

۴_پیام حدیث( من کثر فکره فی المعاصی دعته الیها ) بنویسید

۵_ اصطلاحات زیر را تعریف کنید

قساوت قلب :

سلب توفیق :

۶_ توضیح دهید آیا محدود کردن تمایلات مادی و حیوانی انسان در احکام الهی، سبب حریص تز شدن انسان نمی شود؟

۷_چرا با وجود فطری بودن ناپسندی گناه، مرتکب گناه می شویم؟

۸_ طبق فرمایش پیامبر اکرم ص، چه رفتارهایی نسبت به گناه، از خود گناه بدتر است؟

۹_ چرا نباید گناه خویش را برای دیگران، بیان کرد؟

۱۰_ برخی از ویژگی های مومتان را بنویسید.

۱۱_ گناهان، به چند دسته تقسیم می شوند؟

۱۲_ بالاترین مرحله بهشت، چه نام دارد؟

 

نمونه سوال دروس ترم اول دین و زندگی پایه یازدهم

باتشکر از جناب آقای کاظم احمدی سرگروه ناحیه 2 استان قم

درس اول دین و زندگی یازدهم انسانی

۱_ حیات روح بشر وابسته به چیست و نیاز های مشترک انسان و دیگر موجودات، کدامند؟

۲_ نیازهای برتر انسان را بنویسید

۳_ پاسخ به سوال های برتر، چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

۴_ خداوند، چگونه انسان را هدایت می کند؟

۵_ مقصود و محبوب نهایی ما ........... است و شیوه هدایت مخلوقات با یکدیگر، ............... است

 

درس دوم دین و زندگی یازدهم انسانی

۱_ ماموریت مشترک پیامبران چیست و چرا خداوند متعال، فقط یک دین را فرستاده است؟

۲_علل فرستادن پیامبران متعدد را نوشته و یکی را توضیح دهید

۳_ قران کریم، منشا اختلاف و چند دینی را چه چیزی می داند؟

۴_جملات درست و نادرست را مشخص کنید

* معلول دین واحد، فطرت مشترک انسان ها است

* انجام واجبات و ترک محرمات، از محورهای اصلی دین، در زمینه ایمان و اعتقاد است

* لازمه ماندگاری یک پیام، تبلیغ دائمی و مستمر آن است

* پیامبر اکرم ص ، خود را ادامه دهنده راه انبیا معرفی می کند

۵_ دین به معنای ........ است و برنامه کلی که خداوند، به انسان ها ارزانی داشته، ....‌...‌‌.... نام دارد

محتوای اصلی دعوت پیامبران، ......... است

......‌‌ به معنای نوع خاص آفرینش است

 

درس سوم دین و زندگی یازدهم انسانی

۱_ تعیین زمان ختم نبوت، فقط با .............است.

امام معصوم، همه مسئولیت های پیامبر، جز ...............را بر عهده دارد.

عبارات درس و نادرست را مشخص کنید

_ بالا بودن سطح درک انسان ها و توانایی آنها در گرفتن برنامه کامل زندگی، از عوامل تجدید نبوت ها بود.

_ چگونگی داد و ستد، از نیازهای متغیر یک جامعه است.

 _ معلولِ پاسخگو نبودن بخشی از تعلیمات پیامبر قبلی، آمدن پیامبر جدید و کتاب جدید بود.

_ علتِ وجود چند دین در یک زمان، عدم ایمانِ پیروان پیامبر قبلی به آخرین پیامبر، بود

۲_ عوامل ختم نبوت را بنویسید

۳_دین اسلام، با کدام ویژگی ها می تواند پاسخگوی نیازهای بشر در دوره های مختلف باشد؟

۴_وظیفه پیروان پیامبران گذشته در قبال پیامبر خاتم چیست؟

۵_ اگر پیروان پیامبران گذشته از آمدن پیامبر جدید آگاه نشوند، تکلیفشان چیست؟

درس چهارم دین و زندگی یازدهم انسانی

الف )..............، گواه و دلیل نبوت پیامبر اکرم است.

اندیشمندان اسلامی، کارهای خارق العاده پیامبران را.................... می نامند

................. و ................ از جنبه های اعجاز قرآن کریم است

مجموعه افکار، آداب، عقاید را ............. می نامند

 

ب )عبارات درست و نادرست را مشخص کنید

_ شیرینی بیان و رسایی تعبیرات از موارد اعجاز محتوایی قران کریم است

_ معجزه اصلی پیامبر، فقط برا دوران خود پیامبر است

۲_ معجزه پیامبر، چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

۳_جنبه های اعجاز محتوایی قرآن کریم را بنویسید

۴_آسانترین راه برای غیر الهی نشان دادن اسلام و قرآن کریم چیست؟

۵_ تحدی را تعریف کنید

۶_ برای آیات زیر هر کدام، ۱ پیام بنویسید

( و ما کنت تتلو من قبله من کتاب ولا تخطه بیمینک اذا لارتاب المبطلون)

( افلا یتدبرون القرآن و لو کان من عند الله لوجدوا فیه اختلافا کثیرا )

( انی قد جئتکم بآیه من ربکم انی اخلق لکم من الطین کهیئه الطیر.....)

 

 

درس پنجم دین و زندگی یازدهم انسانی

 

۱_ اولین و برترین کاتب و حافظ قرآن کریم......‌..... و اولین و بزرگترین معلم قرآن.........بود

اسلام بر .......... پایه استوار است و مهم ترین آنها..........می باشد

عبارات درست و نادرست را مشخص کنید

_ ضرورت تشکیل حکومت اسلامی علتِ ضرورت اجرا ی احکام اجتماعی اسلام است

_ پیامبران درباره بعضی از گناهان عصمت دارند

۲_ اولین و معتبر ترین مرجع علمی برای فهم عمیق آیات الهی چیست؟ 

۳_معصوم بودن پیامبران به چه صورت است؟

۴_تعریف کنید

قاعده نفس سبیل

طاغوت

۵_ ولایت معنوی پیامبر چیست؟ و چگونه انجام  می پذیرد؟

۶_ اگر پیامبر در تعلیم و تبیین دین، معصوم نباشد، چه  نتیجه ای خواهد داشت؟

۷_برای آیات زیر هر کدام، ۱ پیام بنویسید

(الله اعلم حیث یجعل رسالته)

(لقد من الله علی المومنین اذ بعث فیهم رسولا من انفسهم یتلو علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم...)

( لقد ارسلنا ارسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط)

 

درس ششم دین و زندگی یازدهم انسانی

۱_ یکی از اهداف مهم حکومت الهی رسول خدا ص اجرای ........ بود

گرامی ترین انسان ها نزد خداوند، ............... آنهاست.

رسول خدا ص حکومت اسلامی خود را در..........بنا کرد

۲_ برخی از ابعاد رهبری پیامبر اکرم ص را بنویسید ۵ مورد 

۳_ پیام آیات زیر را بنویسید

(لقدکان لکم فی رسول الله اسوه حسنه)

(لعلک باخع نفسک الا یکونوا مومنین)

۴_ مهم ترین ثمره اخوت مسلمانان با یکدیگر چیست؟

۵_ ۴ مورد از اقدامات مسلمانان برای وحدت را بنویسید

 

 

درس هفتم دین و زندگی یازدهم انسانی

۱_ در میان مسئولیت های پیامبر ص، مسئولیت............پایان می پذیرد

۲_ تداوم تعلیم و تبیین دین و دوام حکومت، پس از پیامبر اکرم ص، در شکل..........‌‌‌‌ انجام شد

۳_ یکی از ویژگی های فرد شایسته مقام امامت، ............ آن فرد می باشد

۴_  آیه ولایت را نوشته، ترجمه کنید و داستا

 

۵_ در مورد آیه انذار، مختصرا توضیح دهید۲

۶_ درباره حدیث جابر، مختصرا توضیح دهید و پیام های آیه اطاعت و حدیث جابر را هم بنویسید

۷_ بطلان فرضیه های ( اول و دوم ) یعنی پایان مسئولیت و سکوت پیامبر ص را توضیح دهید

ادامه درس۷

۱_ ........‌‌ ، حجی است که در آخرین سال زندگی پیامبر ص برگزار شد.

۲_ ضرورت ِ داشتن ............، یکی از دلایل معرفی امام از جانب خداوند است.

۳_ پیروی از کلام و رفتار فاطمه زهرا س ، بر همه مسلمانان.......‌‌ است.

۴_  آیه تطهیر را نوشته، ترجمه کنید و داستان مربوط به آن را مختصرا بنویسید

۵_ در مورد حدیث غدیر، مختصرا توضیح دهید

۶_ درباره حدیث منزلت، مختصرا توضیح دهید.

۷_ حدیث ثقلین را نوشته و ترجمه کنید و ۲ پیام مهم آن را بنویسید.

 

 

 

درس۸

۱_ ........، امام علی ع را امام اول و اولین جانشین بعد از پیامبر ص می شمارند.

۲_ امام علی ع در سن ..... سالگی، با اعلام رسالت پیامبرص، ایمان خود به رسول خدا را اعلام کردند.

۳_ کتاب ......... ، بخشی از سخنرانی ها، نامه ها و پند و اندرزهای علی ع است.

۴_  پیامبر اکرم ص، حضرت علی ع را با چه عناوینی،معرفی می کرد؟

۵_ پیام آیه ( ان الذین آمنو و عملوا الصالحات اولئک هم خیر البریه ) را بنویسید.

۶_ منظور از شیعه، چه کسی است؟

۷_ پیام های حدیث( انا مدینه العلم و علی بابها فمن اراد العلم فلیاتها من بابها )

۸_ چند مورد از ویژگی های علی ع را نوشته و مختصرا توضیح دهید.

نمونه سوال دروس ترم اول دین و زندگی پایه دهم

 

سوالات درس دین و زندگی دهم انسانی و تجربی

 

باتشکر از جناب آقای احمدی سرگروه ناحیه 2 استان قم.

درس۱

۱_ خداوند، حکیم است یعنی چه؟

۲_ تفاوت های هدف انسان با دیگر موجودات را به طور خلاصه بنویسید

۳_ منشا اختلاف در هدف های انسان ها چیست؟

۴_ تقرب و نزدیکی به خداوند، چگونه است؟

۵_ حق بودن آفرینش آسمان ها و زمین، به معنای .......... خلقت آنهاست و اگر کسی فقط، هدف های محدود و پایان پذیر را برگزیند..........‌.‌‌‌‌..............

درس۲

۱_ سرمایه هایی را که خداوند متعال، برای رشد و کمال انسان قرار داده، بنویسید

۲_ پیام آیه( انا هدیناه السبیل اما شاکرا و اما کفورا ) را بنویسید

۳_نفس لوامه را تعریف کنید

۴_نفس اماره را تعریف کنید

۵_ جامع ترین هدف زندگی انسان، ............  است و

...............، سودمندترین دانش ها است . کار شیطان،

................ و .......‌‌.‌‌‌......... است.

درس۳

۱_ ویژگی های بُعد جسمانی و مادی انسان را بنویسید

۲_ ویژگی های بُعد روحانی و غیر مادی انسان را بنویسید

۳_دانشمندان، چه دلایلی را برای اثبات بُعد روحانی انسان، بیان می کنند؟

۴_توانایی های بُعد روحانی را بنویسید

۵_ در فرهنگ دینی، از بُعد غیر جسمانی انسان، به ............. تعبیر می شود.

6-ثبات هویت و خودِ ما ناشی از ثبات اندام های ما ............

7-ماجرای حضرت یوسف، نمونه از .....................‌ در قرآن کریم است

8-قوانین و مقررات جامعه بر پایه پذیرش ............ ثابت، بنا شده اند

درس۴

۱_ دیدگاه پیامبران الهی و پیروان آنهارا درباره مرگ(معاد)بنویسید

۲_ آثار اعتقاد به معاد را بنویسید

۳_دیدگاه منکران معاد را درباره مرگ بنویسید

۴_آثار انکار معاد را بیان کنید

۵_ طبق حدیثی از پیامبر اکرم، ................ مومنان، آنهایی هستند که فراوان به یاد مرگ هستند.

۶_ پیام (الناس نیام فاذا ماتو انتبهوا ) چیست؟

۷_ پیام آیه ( من آمن بالله و الیوم الآخر و عمل صالحا فلا خوف علیهم و لا هم یحزنون ) را بنویسید

۸_ در چه صورت زندگی و رفتار معتقدین به معاد، تفاوتی با منکران معاد ندارد؟

درس۵

۱_ جای خالی را پر کنید:

دفع خطر احتمالی، ............‌ است.

پیامبران، ........‌... و ............ مردنان در طول تاریخ بوده اند.

بعید بودن چیزی برای انسان، هرگز دلیل بر .....‌‌............ آن نیست.

خداوند، .............است و نیکوکاران را با بدکاران، برابر قرار نمی دهد.

۲_ عبارات درست یا نادرست را مشخص کنید.

الف  این جهان، ظرفیت جزا و پاداش کامل انسان ها را ندارد.

ب   نشناختن قدرت خداوند، معلولِ انکار معاد است.

ج   پیامبران، قبل از ایمان به آخرت، ایمان به خدا را مطرح کرده اند.

د    معاد، از قطعی ترین خبرها و درباره زندگی جاودانی انسان ها است.

۳_دلایل امکان معاد را نوشته و یکی را توضیح دهید.

۴_از دلایل ضرورت معاد، (معاد لازمه حکمت الهی) را به طور کامل(مقدمه، توضیح، نتیجه) بنویسید.

۵_ از دلایل ضرورت معاد، (معاد لازمه عدل الهی) را به طور کامل(مقدمه، توضیح، نتیجه) بنویسید.

۶_ پیام (الله لا اله الا هو لیجمعنکم الی یوم القیامه لا ریب فیه و من اصدق من الله حدیثا ) چیست؟

۷_ پیام آیه ( ام نجعل الذین آمنوا و عملوا الصالحات کالمفسدین فی الارض) را بنویسید۱

۸_۴ مورد از دلایل انکار معاد را بنویسید.

درس۶

۱_ .......... عالم پس از مرگ است.

عامل شعور و آگاهی انسان، در دنیا ............... انسان است.

مومن، پس از مرگ،  بر حسب مقدار ............... ، به دیدار خانواده خویش می آید.

۲_ عبارات درست یا نادرست را مشخص کنید.

الف جسم و روح، در برزخ به حیاتشان ادامه می دهند

ب   پس از مرگ، ارتباط انسان با دنیا کاملا قطع می شود

ج   تولید و نشر مطالب نامناسب و غیر اخلاقی در فضای مجازی از آثار ما تاخر است.

۳_ ویژگی های عالم بر زخ را بنویسید

۴_تعریف کنید :

آثار ماتاخر

آثار ماتقدم

توفّی

۵_ نشانه های تداوم ارتباط میان دنیا و برزخ را بنویسید.۱

درس7

۱_ پیام آیات

الف : پیام آیه ( و ان علیکم لحافظین کراما کاتبین یعلمون ما تفعلون ) را بنویسید.

ب : آیه ( الیوم نختم علی افواههم و تکلمنا ایدیهم و تشهد ارجلهم بما کانوا یکسبون ) به چه موضوعی اشاره دارد و چه پیامی، در بر دارد؟

 

۲_ جاهای خالی را با کلمات درست، کامل کنید

الف : تنها .......... از وحشت روز قیامت در امان هستند.

ب : پایان این جهان، با ................ همراه است.

ج : قیامت، در .......... مرحله انجام می گیرد.۵/

د : ............. معیار و میزان سنجش اعمال انسان ها، در روز قیامت است.

 

۳_ عبارات درست و نادرست را مشخص کنید۴

الف : مرحله اول قیامت، با پایان یافتن دنیا آغاز می شود.

ب : حیات مجدد انسان ها، در مرحله دوم قیامت، آغاز می شود.

ج : انسان در روز قیامت، با گزارش اعمال خود روبرو می شود.

د : علت حضور شاهدان و گواهان، در روز قیامت، سوگند دروغ بدکاران است.

 

۴_ اصطلاحات زیر را تعریف کنید

الف : نفخ صور :

ب : تجسم اعمال :

 

۵_ کشف ارتباط :

۱ _ آغازی بر حیات ابدی انسان                                   الف) برزخ

۲_ زمین به شدت به لرزه در می آید                               ب) قیامت

 3-    دادن نامه اعمال                                               ج) مرحله دوم قیامت

4_ تغییر در ساختار زمین و آسمان ها                                 د) مرحله اول قیامت

                                                                               ه) عین عمل

                                                                               و) دنیا

                                                                         

                                                                          

6_ گزینه درست را مشخص کنید

۱_ بهترین شاهدان و گواهان روز قیامت

 الف:  پیامبران و امامان              ب : اعضای بدن انسان     ج : فرشتگان الهی

۲_ از حوادث مرحله دوم قیامت نیست

الف : دادن نامه اعمال              ب : تغییر ساختار زمین و آسمان ها           ج : کنار رفتن پرده از حقایق عالم

۳_ نامه عمل انسان ها در روز قیامت چگونه است؟

الف : صرفاً گزارشی از اعمال است         

ب : همه اعمال در آن ثبت نشده است

ج : خود عمل و حقیقت و باطن عمل است

 

۷_ کوتاه پاسخ :

الف : حوادث مرحله دوم قیامت را بنویسید

ب : مرحله دوم قیامت برای چه هدفی رخ می دهد؟

ج : چه چیزهایی در روز قیامت در ترازوی عدل پروردگار سنجیده می شود؟

۸_ بلند پاسخ:

الف : نامه عمل انسان با نامه های ثبت شده در دنیا چه تفاوتی دارد؟۱

ب : چرا پیامبران و امامان بهترین گواهان قیامت هستند؟۱

 

درس هشتم دین و زندگی دهم انسانی

 

۱_ پیام آیه ( ان الذین یاکلون اموال الیتامی ظلما انما یاکلون فی بطونهم نارا ) را بنویسید.۱

۲_ جاهای خالی را با کلمات درست، کامل کنید

الف : در عرصه قیامت، تصویر اعمال انسان نمایش داده نمی شود بلکه .......... نمایان می شود.۱

ب : آتش جهنم، حاصل ......... خود انسان ها است.۱

ج : بالاترین نعمت بهشت، رسیدن به مقام .............. است.۱

۳_ عبارات درست و نادرست را مشخص کنید

الف : هم نشین دائمی انسان در دنیا و آخرت، کردار اوست.۱

ب : انسان ها، می توانند با وضع قوانین جدید، رابطه طبیعی را تغییر ندهند.۱

۴_ اصطلاح زیر را تعریف کنید۱

دارالسلام :

۵_ کشف ارتباط :

۱ _ زیباترین و جوان ترین صورت  الف) جهنم

۲_ جایگاهی تنگ                        ب) قیامت

۳_ خوردن آتش                         ج) زنان و مردان بهشتی

۴_ وجود تناسب میان جرم و کیفر      د) ربا خواری

                                            ه) رابطه طبیعی

                                           و) رابطه قراردادی

۶_ گزینه درست را مشخص کنید۱

۱_ جهنمیان، چه کسانی را مقصر می دانند؟

 الف:  شیطان ب : مردم

ج : خودشان

۲_ از هم نشینان انسان در بهشت، نیست.

الف : پیامبران ب : شهیدان ج : پدر و مادر

۷_ پاسخ دهید

الف) اگر بخواهیم در زمره بهشتیان باشیم، باید در دنیا ، چگونه زندگی کنیم؟۲

ب) برخی از ویژگی های جهنمیان را بنویسید.۲

ج ) از انواع رابطه میان عمل و پاداش و کیفر، تجسم عمل را به طور کامل توضیح دهید.۲

 

 

اطلاعرسانی

همکاران محترم چند مقاله و نکات خوب و کاربردی در باب  تدریس مجازی در همین سایت qomgt.ir در صفحه گروه سنجش و ارزیابی وجود دارد حتما ملاحظه بفرمایید

 

توجه:  روی عبارت نارنجی رنگ  صفحه گروه سنجش کلیک بفرمایید