پاسخ فعالیت های جامعه شناسی 2

با سلام و ادب

دوستان عزیز پاسخ فعالیتهای کتاب جامعه شناسی دو  در ادامه مطالب برای استفاده شما عزیزان بار گذاری می شود .

بسمه تعالي

پاسخ فعالیت های کتاب جامعه شناسی (2) چاپ 1390 - گروه علوم اجتماعي استان آذربايجان شرقي - آبان ماه 1390

 درس اول: گستره جهان اجتماعی

کامل کنید:صفحه9

ردیف

درون

جهان اجتماعی

بیرون

جهان اجتماعی

؟

در پاسخ قسمت دوم فعالیت ص11(گستره جهان اجتماعی)نامگذاری می شود.

 

خانواده ،دولت ، احترام به قانون،          عدالت، مدرسه، صلح ، امنیت ،کارمند

فلزات،خیابان

رودخانه،زلزله،سیارات

 

گفتگو کنید: صفحه11

1- قنات و ابعاد اجتماعی آن و ارتباط آن با آب و هوای فلات ایران:

در مناطق مختلف ایران ، قنات وسیله ای برای انتقال آب بوده است. این پدیده از طریق ایجاد بعضی مشاغل، نوع خاص تقسیم کار ، تعاون و همکاری برای نگهداری و ترمیم قنات ها در زندگی اجتماعی تآثیر داشته است. در ضمن بروز بعضی درگیری ها و جنگ بین گروه های مختلف و روستا ها در رابطه با قنات ها نیز بیانگر تاثیر آن در زندگی اجتماعی می باشد.

2- به نظر شما پدیده های مانند فلزات، دریا ها، کوهها،... به کدام  جهان تعلق دارند؟جهان طبیعی یا جهان اجتماعی و یا هر دو؟ چرا؟

هر دو زیرا  نظر به اینکه در جهان طبیعی شکل گرفته و مربوط به طبیعت هستند در جهان طبیعی قرار دارند و از این نظر که زندگی انسان را به شکل های مختلف تحت تاثیر قرار می دهند  وارد جهان اجتماعی می شوند.

تامل کنیدصفحه 12 :

در چه صورتی می توان  پدیده های  ستون 2 را در ستون اول قرار داد؟

1-اگر هر کدام از پدیده های  ستون دوم بر زندگی اجتماعی انسانها  تاثیر گذار باشد  می توان آنها را در ستون اول قرار داد.

  2-آیا پدیده های گذشتگان ، آیندگان، سیاهچاله، ویروس در درون جهان اجتماعی قرار می گیرند ؟ چگونه؟  انسان ها با بررسی گذشتکان و با تفکر و توجه به آیندگان برای زندگی امروزی خود تصمیم گیری می کنند، یعنی توجه و تفکر به گذشته وآینده باعث ایجاد تغییرات در زندگی امروری می شود، لذا گذشتگان و ایندگان در درون جهان اجتماعی قرار دارند. تفکر و توجه به سیاهچاله باعث ایجاد ترس و نگرانی افراد شده و در زندگی اجتماعی آنها تاثیر می گذارد. اندیشیدن در مورد ویروس ها و انجام تدابیر پزشکی و اجتماعی برای مقابله با ویروس ها، باعث وارد شدن آنها به درون جهان اجتماعی می گردد.

درس دوم: نظام اجتماعی

تامل کنیدصفحه15 :

کلاس درس به مثابه یک مجموعه و نوع ارتباط در بین اجزاء؟

ردیف

عناصر یا اجزاء

رابطه

1

معلم

 تدریس می کند

2

دانش آموز

تحصیل می کند

3

کتاب

بیانگر محتوای تدریس در کلاس

4

مبصر

برقراری هماهنگی میان کلاس و مدیریت و کنترا نظم کلاس در غیاب معلم

5

تخته سیاه

 ابزار کمک آموزشی جهت انتقال مطالب

 

  مقایسه کنیدصفحه17:

مفاهیم سه گانه جهان اجتماعی،ساختار اجتماعی و نظام اجتماعی را در مورد خانواده بکار ببرید .

ساختمان ورزشگاه

جامعه

خانواده

مجمومه اجزاء و عناصر ورزشگاه

      جهان اجتماعی

مجموعه نقش های اعضای خانواده

  ساختار ورزشگاه

ساختار اجتماعی

روابط همسری فرزندی

  ساختار ورزشگاه

نظام اجتماعی

نظام خانواده

 

گفتگو کنید صفحه19:

1- بعضی از عناصر واجزای نهادهای مانند خانواده، اقتصاد و سیاست را به خاطر آورده و درباره روابط و ساختار این اجزاء گفت و گو کنید.

روابط و... نهاد

خانواده

اقتصاد

سیاست

عناصر اجزا

پدر،مادر،فرزند...

تولید،توزیع،پولی و بانکی

مقننه،مجریه،قضاییه

روابط

رابطه همسری، روابط برادری و خواهری ،رابطه پدر فرزندی...

روابط متقابل بین بخش های تولیدی،توزیعی و....

روابط متقابل بین قوای سه گانه

ساختار

نحوه وجود رابطه و سلسله مراتب روابط در خانواده مثلاوالدین تامین هزینه های فرزندان و تربیت آنها را به عهده دارند. فرزندان ضمن همکاری با والدین به همدیگر نیز کمک می کنند.

نوع رابطه وترتیب چینش خرده نظام ها و نقش ها مثلا بخش تولید ، کالا ها و خدمات لازم جامعه را تولید و آن را در بین مصرف کنندگان و یا تولید کنندان دیگر پخش می کند. نظام پولی و بانکی انجام معاملات و پرداخت ها و دریافت ها را تسهیل می کند و  در صورت لزوم سرمایه لازم را به صورت پول در اختیار سایر بخش ها قرار می دهد.

نوع رابطه وترتیب چینش خرده نظام ها و نقش ها از قبیل تصویب قانون و اجرای آن و رسیدگی به شکایات

 

 

2- ساختار و رابط بین نهاد ها را بیان کنید.

نهاد اقتصادی، نیازهای مادی نهاد های دیگر را برطرف می کند و نهاد سیاست، امنیت لازم را برای نهاد های دیگر فراهم می نماید ، نهاد فرهنگی دانش و معرفت لازم برای نهادهای دیگر فراهم می کنند، خانواده از یک  طرف نیروی کار برای نهاد های دیگر فراهم می کند و از طرف دیگر مصرف کننده ایجاد می کند.و بخشی از نیازهای اساسی نیروی انسانی جامعه را بر طرف می کند.

 درس سوم :  فرهنگ 1

بیاندیشیدصفحه 22 :

وقتی وارد جامعه ای می شوید چگونه به مسلمان بودن و یا مسلمان نبودن آنها پی می برید؟از روی نماد و هنجارهای فرهنگی( نوع پوشش زنان،وجود مساجد،نوع غذاها، صدای اذان، بر پایی نماز، وجود انواع امامزاده ها،شعائر مذهبی،سبک معماری ها)

از ویژگی های فرهنگی اسلامی 5 مورد را نام ببرید؟اعتقاد به خدا، روزه گرفتن درماه رمضان، حرام بودن ربا،اعتقاد به مهدویت، اعتقاد به حجاب،  اعتقادات مربوط حلال و حرام بودن بعضی غذا ها و نوشیدنی ها، اعتقاد به رعایت حق الناس

گفتگو کنیدصفحه 25:

یک خرده فرهنگ ضد فرهنگ نام برده دلیل ضدیت ان را تشریح کنید.

1- گروه هایی که شیطا ن پرستی و عرفان های کاذب را ترویج می دهند. اعتقادات این گروهها، با ارزش ها ،عقاید وهنجارهای اصلی پذیرفته شده جامعه که فرهنگ عمومی جامعه ایرانی است و در آن اعتقاد به خدا در محوریت دارد، مخالف است،

2- اراذل و اوباش: چون این گروهها برای مردم مزاحمت ایجاد می کنند ومزاحمت برای مردم در فرهنگ عمومی مردم ایران یک رفتار انحرافی است. لذا این گروه ها ضد فرهنگ تلقی می شوند.

تامل کنیدصفحه 26:  نهادهای فرهنگی نیازهای فرهنگی سایر نهاد ها را تامین
 می کنند، نهادهای دیگر چه کمکی به نهاد فرهنگی می کنند؟
نهاد اقتصادی نیازهای اقتصادی(تامین بودجه برای استخدام نیروی اموزشی،تجهیزات و بناهای آموزشی)برای نهادهای فرهنگی را بر طرف می سازد و امکان تطابق آن با محیط را افزایش می دهد و سخت افزار آن را فراهم می کند، نهاد سیاست خط و مشی و اهداف و سیاست های آموزشی خود را در اختیار نهاد فرهنگی قرار می دهد و امنیت لازم برای فعالیت های فرهنگی فراهم کرده و در هدف گذاری به آن کمک می کند. نهاد اجتماعی افراد را از طریق نظام آموزشی و خانواده و...جامعه پذیر می کند و نهایتا از طریق کنترل اجتماعی خط دوم دفاعی را در برابر کجروی های اجتماعی می کشد و احساس تعلق و عاطفه ایجاد می کند و باعث یگانگی در نهاد فرهنگی می گردد. اگر تعامل منطقی در بین نهادها وجود داشته  باشد، موارد فوق امکان پذیر است.

درس چهارم :  فرهنگ 2

تمرین کنیدصفحه 30: در جدول زیر سه نمونه فرهنگ آرمانی که در درون فرهنگ واقعی قرار دارد وسه نمونه که دربیرون فرهنگ واقعی قرا دارد؟

فرهنگ آرمانی

بیرون فرهنگ واقعی

درون فرهنگ واقعی

ناپسند بودن اسراف و تبذیر

استکبار ستیزی

نا پسند بودن ریا،دروغ،غیبت

احترام به پدر و مادر

نا پسند بودن رعایت نکردن قوانین راهنمایی و رانندگی

کمک به یک نابینا برای عبور از خیابان

 

نمونه بیاوریدصفحه 33: سه نمونه از عناصر فرهنگ حق  را که در اغلب جوامع حضور دارد؟وفای به عهد، راستگویی، امنیت، دفاع از مظلوم،مقابله با ظالم، کمک به افراد محتاج، احترام به مالکیت، خیانت نکردن در امانت،عدالت،حرمت آبروی افراد

شناسایی کنید صفحه 35:

عناصری از فرهنگ باطل که در فرهنگ آرمانی و واقعی ما وجود دارد، شناسایی کنید؟ فرهنگ باطل

فرهنگ آرمانی

فرهنگ واقعی

تکاثر( مال اندوزی)

تکاثر( مال اندوزی)

ریا

ریا

قبیله گرایی

قبیله گرایی

پارتی بازی

پارتی بازی

رشوه خواری

رشوه خواری

 

 

درس پنجم :  هویت

پاسخ دهیدصفحه40: افراد در وبلاگ خود راچگونه معرفی می کنید؟

 معمولا افراد در معرفی خود به موارد زیر اشاره می کنند. - تحصیلات و تخصص ها  - سوابق علمی، هنری، پژوهشی   - علایق  - زمینه های فعالیت  و غیره ....

تبیین کنیدصفحه41: ده ویژگی برای خود نوشته و نوع آن را تعیین کنید:

خصوصیت                                             

 اکتسابی

 انتسابی

فردی

اجتماعی

ثابت

متغیر

ایرانی

 

*

 

*

*

 

مسلمان

 

*

 

*

 

*

ورزشکار

*

 

*

 

 

*

شاگرد اول

*

 

*

 

 

*

صبور

*

 

*

 

 

*

متولد مهر

 

*

*

 

*

 

اذربایجانی

 

*

 

*

*

 

خوش تیپ

*

 

*

 

 

*

هنرمند

*

 

*

 

 

*

دختر یا پسر

 

*

*

 

*

 

 

گفتگو کنیدصفحه41: دیدگاههای مختلف در مورد فراموشی انسان:

-دین و پیامبران الهی: نسیان( فراموش کردن خود، فراموش کردن فطرت خدایی)

- فیلسوفان: فراموشی انسانیت انسان و دوری از وجدان انسانی، سرگردانی

 - روانشناسان: خود کاذب 

- جامعه شناسان:  ازخود بیگانگی 

- مردم شناسان: استحاله (از حالی به حالی شدن، دگرگون شدن) فرهنگی، دوری از فرهنگ خود

  درس ششم :  هویت فردی  و اجتماعی

گفتگو کنیدصفحه45: برخی از نقش هایی را که در خانواده به هعده دارید نام ببرید و حقوق و تکالیف هر کدام را نام ببرید؟

  - فرزندی:           الف- حقوق:   1- تامین هزینه زندگي بوسیله پدر 2- تربیت صحیح توسط خانواده

                            ب- تکالیف:   1- اطاعت از والدین 2- همکاری باخانواده

- فرزند بزرگ:       الف- حقوق:1- مورد مشورت گرفتن توسط پدر 2- احترام فرزندان کوچکتر به او

                           ب- تکالیف: 1- اطاعت از والدین  2- کمک به فرزندان کوچکتر

- فرزند کوچک:     الف- حقوق:   1- تامین معاش توسط پدر 2- مورد حمایت اعضای بزرگتر خانواده قرار گرفتن

                         ب- تکالیف:  1- اطاعت ازوالدین  2- احترام  به خواهر و برادر بزرگتر

کامل کنید صفحه 49: جهت تاثیرات ابعاد جسمانی ، روانی و اجتماعی انسان را در یک شکل رسم کنید.       

        بدن نفس

                                             

             جامعه و فرهنگ 

  

تامل کنید صفحه51  : مقایسه اخلاق عیاری( اخلاق پهلوانی) ورزشکاران جهان اسلام با اخلاق ورزشی( اخلاق قهرمانی) جهان جدید ؟

اخلاق پهلوانی:دستگیری از ناتوانان، کمک به فقرا، احترام به نان و نمک، امانتداری، جوانمردی ، وفای به عهد، تواضع و فروتنی، ورزش به عنوان وسیله

   اخلاق قهرمانی:بردو باخت، شهرت، ثروت، خود نمایی، تقلب، ورزش به عنوان هدف

درس هفتم:  باز تولید هویت اجتماعی

بیاندیشیدصفحه 54: آیا شیوه های جامعه پذیری در جوامع مختلف ثابت است؟ یا متفاوت ؟ شیوه های جامعه پذیری در یک جامعه در طول زمان متغیر است.  در گذشته در خیلی از جوامع تنبیه بدنی در مدارس رایج بود اما امروزه این موضوع منتفی شده است.

- در بعضی جوامع شیوه اقناع در جامعه پذیری مسلط است اما در بعضی جوامع مجازات اولویت دارد.

- در بعضی جوامع خانواده، نهاد مسلط در جامعه پذیری است اما در جوامع دیگر نهادهای رسمی و دولتی مسلط هستند.  

- در بعضی جوامع برگزاری مراسم گذر به دوره خاص به عنوان یک شیوه تربیتی موردتوجه است ( جشن تکلیف) .  - در جوامع مختلف آموزش های مربوط به جنس دختر و پسر با هم متفاوت است.

– در جوامع مختلف برخورد با بزهکاران ( شیوه کنترل اجتماعی) متفاوت  می باشد.

گفتگو کنید صفحه 55 : در جامعه برای جذب افراد به رشته پزشکی چه کارهایی انجام می شود؟  از کجروی های اجتماعی پزشکی چند مورد را نام ببرید و راه های پیشگیری و کنترل آن را بیان کنید.

 الف: راه های جذب و تشویق:

-ايجاد زمينه اشتغال و بازار كار- بالا بودن شان اجتماعی در بین مردم  – در آمد بالا  - سبک زندگی متفاوت   - جایگاه ممتاز در مراجعه به ادارات و سازمان ها  - جذب افراد با هوش

الف: انواع کجروی :

- حق ویزیت اضافی  - پول و درآمد مقدم بر درمان – تجویز داروهای پول ساز با عوارض جانبی  - سستی و تنبلی در تشخیص درست بیماری  - همکاری کمتر با مراکز بیمه

ج-راههای پیشگیری و کنترل کجروی اجتماعی:

 -دروني كردن ارزش هاي انسان دوستانه در نظام آموزشي و آموزش عالي بخصوص براي دانشجويان رشته هاي پزشكي- جذب افراد دلسوز  - به کاری گیری افراد دلسوز و متعهد به جامعه در نظام پزشکی  - نظارت بر کار پزشکان از طریق مراکز رسمی و نظام پزشکی  - عدم مراجعه مردم به پزشکان متخلف و پول دوست  - مجازات مناسب در صورت تخلف

گفتگو کنیدصفحه 56:  مسئولیت کدام مراتب امر به معروف ونهی از منکر، همگانی است و کدام مراتب آن وظیفه نهاد ها و مراکز رسمی است.

تذکر زبانی و غیر رسمی در جمع هاي غير رسمي مثل مهماني ها، مجالس و....می تواند همگانی باشد، به شرطی که فرد به آنچه تذکر می دهد عامل بوده و از تاثیر گذاری تذکرش تا حدودی مطمئن باشد و باعث آبروریزی دیگران نگردد. تذکر رسمی و قانونی به عهده مراکز قانونی است به خصوص زمانی که عمل خلاف سازماندهی شده و به وسیله افراد حرفه ای انجام می شود(از قبيل مجازات روزه خوار در ملا عام و....).

درس هشتم:  تغییرات هویتی و تحولات اجتماعی

تبیین کنید صفحه59: تحرک اجتماعی گاه درون نسلی و گاه در درون دو نسل اتفاق می افتد، نمونه هایي از تحرک اجتماعی درون نسلی ومیان نسلی را بیان کنید.

 -تعریف نسل(Generation): به کسانی گفته می شود که همزمان زاده شده اند و معاصر یکدیگر می باشند. معمولا هر نسل را 20 تا 30 سال در نظر می گیرند.

1- تحرک درون نسلیmobility) Intergenerational): بررسی تغییر موقعیت و پایگاه اجتماعی( بالا و پایین شدن) فرد در طول زندگی در همان نسل.مثلا در يك خانواده فقیربا تعداد 5 فرزند، اگر يكي از فرزندان به موقعيت اجتماعي بالاتر از خواهران و برادرانش دست يابد به اين امر  تحرک درون نسلي گفته مي شود.

2-    تحرک میان نسلی mobility) Intergenerational):  بررسی و مقایسه تغییر موقعیت و پایگاه اجتماعی فرد از نسلی به نسل دیگر. مانند مقایسه تحرک اجتماعی فرزندان با پدران و پدر بزرگ ها،به صدارت رسيدن امير كبير فرزند كربلايي قربان آشپز

گفتگو کنیدصفحه 60:رئیس جمهور امریکا: مردم الجزایر نیاز به دموکراسی کنترل شده دارند؟ این جمله بیانگر این است كه آنها از دمکراسی هایي حمایت می کنند که مدافع منافعشان باشد و با هر حرکتی ( هر چند با رویکرد مردمی ) كه در راستای اهداف کلان آنها نباشد، مخالفت می کنند، از طرف دیگر این نوع برخورد با حرکت های مردمی، نشانگر عدم اعتقاد واقعی آنها به دمکراسی است، از دمکراسی که بر اساس میل آنها باشد حمایت می کنند.

گفتگو کنید صفحه 61: آیا هر نوع ابداع و نوآوری یا هرنوع مواجهه  واقتباس از فرهنگ های دیگر به تعارضات فرهنگی منجر می شود؟ نمونه ذکر کنید.

خیر. الف) نمونه  برای ابداع داخلی: ابداع اصطلاح مردم سالاری دینی به عنوان یک نوآوری داخلی در یک جامعه اسلامی که مبتنی بر قانون اساسی و رای مردم است نه تنها برای آن جامعه مشکل ایجاد نمی کند، بلکه می تواند ضمن حفظ فرهنگ اسلامی به حقوق مردم هم توجه کند و این در رشد و توسعه اجتماعی، فرهنگی تاثیر دارد.

ب- نمونه برای اقتباس از فرهنگ های دیگر:  طراحی و به کارگیریوبلاگ از فرهنگ های غربی شروع شده است، یک جامعه ای اسلامی می تواند با اقتباس از غرب ، از وبلاگ استفاده نماید و در جهت معرفی فرهنگ و تمدن خود فعالیت نماید.  این نوع اقتباس به تعارض فرهنگی منجر نمی شود.

درس نهم:  تحولات هویتی فرهنگی

فعالیت تامل کنیدصفحه 64 :  آیا هویت فرهنگی جامعه می تواند مستقل از هویت اجتماعی افراد وجود داشته باشد یا نه؟  خیر، زیرا باید افرادی باشند كه به جمع و جامعه تعلق داشته باشند و فرهنگ در باورها و رفتار های آنها تجلی پیدا کند تا هویت فرهنگی جامعه شکل بگیرد. فرهنگ مربوط به شیوه زندگی جامعه است و جامعه بر اساس فرهنگ و هویت فرهنگی از دیگر جوامع متمایز

می شود.

پاسخ دهید صفحه 65 :  تفاوت تزلزل فرهنگی( Cultural instability) با تعارض فرهنگی Cultural conflict)) چیست؟آیا تعارض فرهنگی به تزلزل فرهنگی  منجر می شود؟ در تعارض فرهنگی تغییرات هویتی در خارج از مرزهای مقبول فرهنگی اتفاق می افتد ولي معیارهای هویت ساز فرهنگ، در مقابل آن ایستادگی می کند. اما در تزلزل فرهنگی مبادی هویت ساز فرهنگ( عقايد، ارزش ها،آرمان ها) ثبات و استقرار وحذف خود را در متن فرهنگ از دست می دهند. اگر تعارض فرهنگی دوام داشته باشد، مبادی هویت ساز و اساس فرهنگ مقاومت خود را از دست بدهند ، منجر به تزلزل فرهنگی می شود.

تحقیق کنید صفحه 66 : آثار متفکرین غربی در زمینه ي بحران دنیای متجدد و ما بعد  تجدد( پسا مدرن)؟ جهان متجدد: قفس آهنین( وبر) ،  انسان تک ساحتی( مار کوزه) - بحران سلا ح های هسته ای و محیط زیست و گردونه ی خرد کننده( گیدنز).  مسخ( کافکا)  - تسلط نظام اجتماعی بر جهان زیست( هابرماس)

- دوران پسا مدرن:نسبیت گرايی افراطی، هویت های مجازی، هویت های سیال، بدبینی ،بی توجهي به سنت ها

درس دهم:  از خود بیگانگی فرهنگی

گفتگو کنیدصفحه 70 : جهان غرب در قرون وسطی پس از مواجهه با فرهنگ اسلامی چه عکس العمل هایي نشان داد؟ کدام بخش فرهنگ اسلامی را نپذیرفت و کدام بخش از آن را قبول کرد؟  روحیه علم جویی، عقل گرایی، علم خواهی، دانشگاه سازی، کتاب خوانی،آلات موسیقی،شهرسازی،صنعت را از فرهنگ اسلامی گرفتند. اما اصل توحید و باورها،عقاید و ارزش های اسلامی را نپذیرفتند. در کنار آن آثار مربوط به یونان باستان، افکار و اندیشه های متفکرین اسلامی را از عربی به انگلیسی ترجمه نمودند.

نظر بدهیدصفحه 71 : به نظر شما جوامع غربزده برای دستیابی به تعامل فرهنگی با جهان غرب چه مسیری را باید بپیمایند؟

1)شناخت ارزش های خود    2)نقد و حذف جنبه های منفی و خرافی فرهنگ خود،    3)شناخت فرهنگ غرب و نقد جنبه های منفی آن    4)شناخت نیاز های فرهنگی جامعه خودی   5) اخذ جنبه های مثبت و مناسب فرهنگ غربی بر اساس برنامه ریزی دقیق    6)دوری از تقلید کورکورانه، طراحی راهی برای پیشرفت بر اساس مبادی فرهنگ خودی يعني در مواجهه با فرهنگ غرب جنبه هاي مثبت و مورد نياز جامعه غرب را بگيرند و جنبه هاي منفي فرهنگ آنها را پس بزنند.

پاسخ دهیدصفحه 72 :آیا معنای اول و دوم از خود بیگانگی لازم و ملزوم هم هستند؟ یا آنکه جامعه می تواند در معنای اول از خود بیگانه نباشد، درمعنای دوم بیگانه باشد؟ در صورتی که قائل به تلازم نیستید ، نمونه ای از عدم تلازم این دو معنا را ذکر کنید.

خیر جامعه می تواند در معنای اول از خود بیگانه نباشد، درمعنای دوم بیگانه باشد و برعكس، خیلی از گروه ها و جوامع هستندكه فرهنگ تاریخی خود را حفظ کرده اند اما فرهنگ آنها قادر به پاسخگویی به پرسش های اساسی آنها نیست( جوامع غربي،کاست هاو...) و لذا افراد آن جامعه دچار از خود بیگانگی شده اند. بعضی جوامع هم هستند که فرهنگ آنها جواب های منطقی به پرسش های اساسی انسان می دهد اما به خود باختگی فرهنگی و فراموشی فرهنگ تاریخی خود دچار شده اند( اکثریت کشورهای توسعه نيافته ).

درس یازدهم:  هویت ایرانی

گفتگو کنید صفحه 75 :در باره نقش مولوی، سعدی و حافظ در گسترش زبان فارسی به عنوان زبان دوم فرهنگی جهان اسلام؟

آثار این  شعرا از یک طرف باعث ارتباط با گذشته و حفظ زبان فارسی شده و از طرف دیگر، اندیشه های اسلامی را در خود متجلی کرده اند. آثار این  شعرا  دارای محتوای معنوی و اسلامی بوده است لذا توجه مسلمانان جهان را به خود جلب کرده و باعث گسترش زبان فارسی در مناطق  مسلمان شده است. در ضمن، بعد هنری این آثار،  توجه محققین غیر مسلمان را نیز به خود جلب کرده و باعث آشنایی آنها با فرهنگ معنوی اسلام، زبان و ادبیات فارسی شده است. 

تحقیق کنید صفحه  76 : محتوای کتاب های غرب زدگی، فطرت، بازگشت به خویشتن، خدمات متقابل اسلام و ایران.

غرب زدگی( جلا ال احمد):تحیر و حیرت سیاست مداران، روشنفکران در مقابل ماشین و تکنولوژی غرب و با آغوش باز به استقبال غرب رفتن.   

ویژگی جامعه غرب زده: بریده از عمق فرهنگ و سنت خود، پا در هوا است،اجتماع در هم ریخته ملغمه ای از اقتصاد شبانی، روستایی و شهر نشینی، از نظر سیاسی خود کامه است، در عین حال بی بند و بار است، قشون بر تمام قضایا مسلط است، تضاد مدرسه و دانشگاه با سنت ها.

- فطرت( مرتضی مطهری):تاکید بر فطرت به عنوان معیار ارزیابی فرهنگ ها انسان محصول تاریخ و اجتماع نیست بلکه انسان واجد فطرت مشخصی است و فرهنگ اصیل آن است که با فطرت انسانی سازگار باشد.

- خدمات متقابل ایران و اسلام( مرتضی مطهری):اسلام و ایران خدمات مختلفی نسبت به یکدیگر داشته اند و تلفیق فرهنگ اسلامی با فرهنگ ایرانی در رشد هویت اسلامی و ایرانی نقش اساسی داشته است و باعث پیشرفت است.

- بازگشت به خویشتن( علی شریعتی):خویشتن ملی با تاکید بر اصل توحید، عدالت و رویکرد تشیع علوی و آموزه هایي از ایران قبل از اسلام

تحلیل کنیدصفحه 77 : علت جابجایی مسئله حجاب از درون کشور های اسلامی به درون کشور هایی اروپایی؟  بعد از انقلاب اسلامی ،حجاب  در غرب به عنوان نماد انقلاب اسلامی  تلقی شده و لذا حساسیت ها در مقابل آن زیاد شده است، در بعضی از کشور ها از حضور زنان با حجاب در مراسم های رسمی و مراکز علمی جلوگیری می شود.عواملی چون صدور انقلاب اسلامی ،تعامل فرهنگی ،اجتماعی بین کشورهای اسلامی و کشورهای اروپایی،مقابله فرهنگی کشورهای اسلامی با کشورهای اروپایی از عوامل جابجایی مسئله حجاب محسوب می شود .

درس دوازدهم:  قدرت و اقتدار

گفتگو کنیدصفحه 82 : راه های تاثیرگذاری بر اراده دیگران؟

  1 - اقناع( جلب اطاعت از طریق اثبات منطقی مقبول بودن)   2- تطمیع(فریب دادن به صورت آشکار)

  3 - اغوا کردن ( فریب به صورت پنهان)   4- تنبیه و مجازات( باایجاد ترس)

  5- همانند سازی از طریق عاطفه و محبت( بر انگیختن محبت طرف مقابل).

پاسخ دهیدصفحه  83 : قدرتی که با اکراه طرف مقابل انجام می شود تا چه زمانی می تواند ادامه داشته باشد؟ تا زمانی که تنبیه و ترس وجود دارد، قدرت نیز ادامه پیدا می کند، با ضعیف شدن و یا از بین رفتن ترس، تنبیه و تهدید، تبعیت نیز از بین میرود.

نظر بدهید صفحه  84: به نظر شما آیا اگردر جامعه ای فرهنگ عمومی مردم، فرهنگی دینی باشد، قدرت نامشروع می تواند مقبولیت داشته باشد؟ دلیل بیاورید.

بلی، زیرا مشروعیت داشتن منوط به موافقت با حکم خدا است، اما مقبولیت داشتن منوط به اراده  و مقبولیت انسان ها است. چه بسا کشورهایي هستند که مردم آنها مسلمان است اما حکومت آنها سکولار است. مردم آن حکومت  غیرشرعی را قبول دارند یعنی قدرت حاکم، غیر شرعی است اما مقبول مرد م است. مانند ترکیه

 

 

درس سیزدهم:  نظام سیاسی

گفتگو کنید صفحه 87 : در باره پیامد های جامعه ای که در آن حکومت و سیاستی وجود نداشته باشد، گفت و گو کنید.آنارشيسم، گسترش هرج و مرج، از بین رفتن امنیت، بروز مشکلات اقتصادی، پسرفت جامعه، فروپاشی، تهاجم بیگانگان

تحقیق کنیدصفحه 88 : رابطه متقابل نظام سیاسی و نظام اقتصادی؟

الف- تاثیر نظام سیاسی بر نظام اقتصادی:تاثیر بر نظام اقتصادی از طریق وضع قوانین و مدیریت اجرایی بر اساس ارزش های پذیرفته شده ي جامعه. مثلا اگر رویکرد نظام سیاسی در جهت بازار آزاد باشد باعث افزایش شکاف طبقاتی شده و فرصت های تحرک اجتماعی را از قشرهای مختلف سلب می کند و یا با وضع قوانین و مقررات مالی، ازگردش ثروت بین قشرهای محدودی از جامعه پیشگیری کرده و رفاه عمومی را در سقفی معین برای همگان تامین می کند.

  ب- تاثیر نظام اقتصادی بر نظام سیاسی: حمایت های ویژه نظام اقتصادی از حکومت و دولت، باعث تحکیم قدرت نظام سیاسی  می شود و یا برعکس نظام اقتصادیبا ایجاد بحران های واقعی و یا کاذب زمینه فروپاشی نظام سیاسی را فراهم می کند.

پاسخ دهید صفحه 89: بر اساسی چه نوع جهان بینی و معرفت شناسی می توان در باره ارزش های سیاسی داوری علمی کرد ؟بر اساس هستی شناسی دینی و معرفت شناسی غیر پوزیتیویستی. زیرا این رهیافت، مبتنی بر دانش تجربی و حسی نیست، از یک طرف آثار دنیوی، ابعاد متعالی و ارزش هاي فوق طبیعی را در نظر می گیرد و از طرف دیگر با استفاده از شناخت عقلانی و وحیانی، ارزش های یاد شده را تفسیر علمی می کند و مبتنی بر عقايد شخصی و اجتماعی افراد نیست.

هستی شناسی پوزیتیویستی نمی تواند در مورد ارزش های سیاسی متعالی و معنوی داوری کند. زیرا بر جهان بینی افراد متکی است و جهان بینی افراد نسبی و متغیر است ،لذا نمی تواند در مورد ارزش های معنوی( سعادت انسان ها، حقیقت و غیره...) داوری کند و نمی تواند تعریفی ثابت ازاین مفاهیم ارائه کند و ملاک های آنها مبتنی بر فطرت انسانی نیست و نسبی است.

 

درس چهاردهم:  انواع نظام سیاسی

گفتگو کنید صفحه 93: تفاوت جمهوری و دموکراسی از دیدگاه ارسطو؟

هر دو مبتنی بر اکثریت است، با این تفاوت که درجمهوری اکثریت مردم بر حقیقت و فضلیت تاکید دارند و بر آن اساس فعالیت می کنند اما در دموکراسی اکثریت بر اساس خواست های نفسانی خود فعالیت می کنند و  معیار و ملاکی جز خواست مردم مطرح نیست.

پاسخ دهیدصفحه  92 : آیا در اندیشه لیبرال دموکراسی می توان از مشروعیت سخن گفت؟ چرا؟خیر، زیرا لیبرال دموکراسی به شرع اعتقاد ندارد و رای و خواست مردم ملاک است، هیچ تعهدی در مقابل شرع ندارد، شرع را رعایت نمی کند و لذا مصداق انديشه نامشروع تلقي مي شود.

پاسخ دهید صفحه 94  : حضور مردم در یک حکومت لیبرال دموکراسی چه تفاوتی با حضور مردم در حکومت جمهوری اسلامی دارد؟

در دموکراسی حضور مردم بر اساس اراده و خواست  و میل خود و برای رسیدن به اهداف دنیوی است .اما در جمهوری اسلامی ، حضور مردم یک تکلیف معنوی است و برای تحقق اهداف  الهی است.

بسمه تعالي

پاسخ فعالیت های کتاب جامعه شناسی (2) چاپ 1390 - گروه علوم اجتماعي استان آذربايجان شرقي - آبان ماه 1390

 درس اول: گستره جهان اجتماعی

کامل کنید:صفحه9

ردیف

درون

جهان اجتماعی

بیرون

جهان اجتماعی

؟

در پاسخ قسمت دوم فعالیت ص11(گستره جهان اجتماعی)نامگذاری می شود.

 

خانواده ،دولت ، احترام به قانون،          عدالت، مدرسه، صلح ، امنیت ،کارمند

فلزات،خیابان

رودخانه،زلزله،سیارات

 

گفتگو کنید: صفحه11

1- قنات و ابعاد اجتماعی آن و ارتباط آن با آب و هوای فلات ایران:

در مناطق مختلف ایران ، قنات وسیله ای برای انتقال آب بوده است. این پدیده از طریق ایجاد بعضی مشاغل، نوع خاص تقسیم کار ، تعاون و همکاری برای نگهداری و ترمیم قنات ها در زندگی اجتماعی تآثیر داشته است. در ضمن بروز بعضی درگیری ها و جنگ بین گروه های مختلف و روستا ها در رابطه با قنات ها نیز بیانگر تاثیر آن در زندگی اجتماعی می باشد.

2- به نظر شما پدیده های مانند فلزات، دریا ها، کوهها،... به کدام  جهان تعلق دارند؟جهان طبیعی یا جهان اجتماعی و یا هر دو؟ چرا؟

هر دو زیرا  نظر به اینکه در جهان طبیعی شکل گرفته و مربوط به طبیعت هستند در جهان طبیعی قرار دارند و از این نظر که زندگی انسان را به شکل های مختلف تحت تاثیر قرار می دهند  وارد جهان اجتماعی می شوند.

تامل کنیدصفحه 12 :

در چه صورتی می توان  پدیده های  ستون 2 را در ستون اول قرار داد؟

1-اگر هر کدام از پدیده های  ستون دوم بر زندگی اجتماعی انسانها  تاثیر گذار باشد  می توان آنها را در ستون اول قرار داد.

  2-آیا پدیده های گذشتگان ، آیندگان، سیاهچاله، ویروس در درون جهان اجتماعی قرار می گیرند ؟ چگونه؟  انسان ها با بررسی گذشتکان و با تفکر و توجه به آیندگان برای زندگی امروزی خود تصمیم گیری می کنند، یعنی توجه و تفکر به گذشته وآینده باعث ایجاد تغییرات در زندگی امروری می شود، لذا گذشتگان و ایندگان در درون جهان اجتماعی قرار دارند. تفکر و توجه به سیاهچاله باعث ایجاد ترس و نگرانی افراد شده و در زندگی اجتماعی آنها تاثیر می گذارد. اندیشیدن در مورد ویروس ها و انجام تدابیر پزشکی و اجتماعی برای مقابله با ویروس ها، باعث وارد شدن آنها به درون جهان اجتماعی می گردد.

درس دوم: نظام اجتماعی

تامل کنیدصفحه15 :

کلاس درس به مثابه یک مجموعه و نوع ارتباط در بین اجزاء؟

ردیف

عناصر یا اجزاء

رابطه

1

معلم

 تدریس می کند

2

دانش آموز

تحصیل می کند

3

کتاب

بیانگر محتوای تدریس در کلاس

4

مبصر

برقراری هماهنگی میان کلاس و مدیریت و کنترا نظم کلاس در غیاب معلم

5

تخته سیاه

 ابزار کمک آموزشی جهت انتقال مطالب

 

  مقایسه کنیدصفحه17:

مفاهیم سه گانه جهان اجتماعی،ساختار اجتماعی و نظام اجتماعی را در مورد خانواده بکار ببرید .

ساختمان ورزشگاه

جامعه

خانواده

مجمومه اجزاء و عناصر ورزشگاه

      جهان اجتماعی

مجموعه نقش های اعضای خانواده

  ساختار ورزشگاه

ساختار اجتماعی

روابط همسری فرزندی

  ساختار ورزشگاه

نظام اجتماعی

نظام خانواده

 

گفتگو کنید صفحه19:

1- بعضی از عناصر واجزای نهادهای مانند خانواده، اقتصاد و سیاست را به خاطر آورده و درباره روابط و ساختار این اجزاء گفت و گو کنید.

روابط و... نهاد

خانواده

اقتصاد

سیاست

عناصر اجزا

پدر،مادر،فرزند...

تولید،توزیع،پولی و بانکی

مقننه،مجریه،قضاییه

روابط

رابطه همسری، روابط برادری و خواهری ،رابطه پدر فرزندی...

روابط متقابل بین بخش های تولیدی،توزیعی و....

روابط متقابل بین قوای سه گانه

ساختار

نحوه وجود رابطه و سلسله مراتب روابط در خانواده مثلاوالدین تامین هزینه های فرزندان و تربیت آنها را به عهده دارند. فرزندان ضمن همکاری با والدین به همدیگر نیز کمک می کنند.

نوع رابطه وترتیب چینش خرده نظام ها و نقش ها مثلا بخش تولید ، کالا ها و خدمات لازم جامعه را تولید و آن را در بین مصرف کنندگان و یا تولید کنندان دیگر پخش می کند. نظام پولی و بانکی انجام معاملات و پرداخت ها و دریافت ها را تسهیل می کند و  در صورت لزوم سرمایه لازم را به صورت پول در اختیار سایر بخش ها قرار می دهد.

نوع رابطه وترتیب چینش خرده نظام ها و نقش ها از قبیل تصویب قانون و اجرای آن و رسیدگی به شکایات

 

 

2- ساختار و رابط بین نهاد ها را بیان کنید.

نهاد اقتصادی، نیازهای مادی نهاد های دیگر را برطرف می کند و نهاد سیاست، امنیت لازم را برای نهاد های دیگر فراهم می نماید ، نهاد فرهنگی دانش و معرفت لازم برای نهادهای دیگر فراهم می کنند، خانواده از یک  طرف نیروی کار برای نهاد های دیگر فراهم می کند و از طرف دیگر مصرف کننده ایجاد می کند.و بخشی از نیازهای اساسی نیروی انسانی جامعه را بر طرف می کند.

 درس سوم :  فرهنگ 1

بیاندیشیدصفحه 22 :

وقتی وارد جامعه ای می شوید چگونه به مسلمان بودن و یا مسلمان نبودن آنها پی می برید؟از روی نماد و هنجارهای فرهنگی( نوع پوشش زنان،وجود مساجد،نوع غذاها، صدای اذان، بر پایی نماز، وجود انواع امامزاده ها،شعائر مذهبی،سبک معماری ها)

از ویژگی های فرهنگی اسلامی 5 مورد را نام ببرید؟اعتقاد به خدا، روزه گرفتن درماه رمضان، حرام بودن ربا،اعتقاد به مهدویت، اعتقاد به حجاب،  اعتقادات مربوط حلال و حرام بودن بعضی غذا ها و نوشیدنی ها، اعتقاد به رعایت حق الناس

گفتگو کنیدصفحه 25:

یک خرده فرهنگ ضد فرهنگ نام برده دلیل ضدیت ان را تشریح کنید.

1- گروه هایی که شیطا ن پرستی و عرفان های کاذب را ترویج می دهند. اعتقادات این گروهها، با ارزش ها ،عقاید وهنجارهای اصلی پذیرفته شده جامعه که فرهنگ عمومی جامعه ایرانی است و در آن اعتقاد به خدا در محوریت دارد، مخالف است،

2- اراذل و اوباش: چون این گروهها برای مردم مزاحمت ایجاد می کنند ومزاحمت برای مردم در فرهنگ عمومی مردم ایران یک رفتار انحرافی است. لذا این گروه ها ضد فرهنگ تلقی می شوند.

تامل کنیدصفحه 26:  نهادهای فرهنگی نیازهای فرهنگی سایر نهاد ها را تامین
 می کنند، نهادهای دیگر چه کمکی به نهاد فرهنگی می کنند؟
نهاد اقتصادی نیازهای اقتصادی(تامین بودجه برای استخدام نیروی اموزشی،تجهیزات و بناهای آموزشی)برای نهادهای فرهنگی را بر طرف می سازد و امکان تطابق آن با محیط را افزایش می دهد و سخت افزار آن را فراهم می کند، نهاد سیاست خط و مشی و اهداف و سیاست های آموزشی خود را در اختیار نهاد فرهنگی قرار می دهد و امنیت لازم برای فعالیت های فرهنگی فراهم کرده و در هدف گذاری به آن کمک می کند. نهاد اجتماعی افراد را از طریق نظام آموزشی و خانواده و...جامعه پذیر می کند و نهایتا از طریق کنترل اجتماعی خط دوم دفاعی را در برابر کجروی های اجتماعی می کشد و احساس تعلق و عاطفه ایجاد می کند و باعث یگانگی در نهاد فرهنگی می گردد. اگر تعامل منطقی در بین نهادها وجود داشته  باشد، موارد فوق امکان پذیر است.

درس چهارم :  فرهنگ 2

تمرین کنیدصفحه 30: در جدول زیر سه نمونه فرهنگ آرمانی که در درون فرهنگ واقعی قرار دارد وسه نمونه که دربیرون فرهنگ واقعی قرا دارد؟

فرهنگ آرمانی

بیرون فرهنگ واقعی

درون فرهنگ واقعی

ناپسند بودن اسراف و تبذیر

استکبار ستیزی

نا پسند بودن ریا،دروغ،غیبت

احترام به پدر و مادر

نا پسند بودن رعایت نکردن قوانین راهنمایی و رانندگی

کمک به یک نابینا برای عبور از خیابان

 

نمونه بیاوریدصفحه 33: سه نمونه از عناصر فرهنگ حق  را که در اغلب جوامع حضور دارد؟وفای به عهد، راستگویی، امنیت، دفاع از مظلوم،مقابله با ظالم، کمک به افراد محتاج، احترام به مالکیت، خیانت نکردن در امانت،عدالت،حرمت آبروی افراد

شناسایی کنید صفحه 35:

عناصری از فرهنگ باطل که در فرهنگ آرمانی و واقعی ما وجود دارد، شناسایی کنید؟ فرهنگ باطل

فرهنگ آرمانی

فرهنگ واقعی

تکاثر( مال اندوزی)

تکاثر( مال اندوزی)

ریا

ریا

قبیله گرایی

قبیله گرایی

پارتی بازی

پارتی بازی

رشوه خواری

رشوه خواری

 

 

درس پنجم :  هویت

پاسخ دهیدصفحه40: افراد در وبلاگ خود راچگونه معرفی می کنید؟

 معمولا افراد در معرفی خود به موارد زیر اشاره می کنند. - تحصیلات و تخصص ها  - سوابق علمی، هنری، پژوهشی   - علایق  - زمینه های فعالیت  و غیره ....

تبیین کنیدصفحه41: ده ویژگی برای خود نوشته و نوع آن را تعیین کنید:

خصوصیت                                             

 اکتسابی

 انتسابی

فردی

اجتماعی

ثابت

متغیر

ایرانی

 

*

 

*

*

 

مسلمان

 

*

 

*

 

*

ورزشکار

*

 

*

 

 

*

شاگرد اول

*

 

*

 

 

*

صبور

*

 

*

 

 

*

متولد مهر

 

*

*

 

*

 

اذربایجانی

 

*

 

*

*

 

خوش تیپ

*

 

*

 

 

*

هنرمند

*

 

*

 

 

*

دختر یا پسر

 

*

*

 

*

 

 

گفتگو کنیدصفحه41: دیدگاههای مختلف در مورد فراموشی انسان:

-دین و پیامبران الهی: نسیان( فراموش کردن خود، فراموش کردن فطرت خدایی)

- فیلسوفان: فراموشی انسانیت انسان و دوری از وجدان انسانی، سرگردانی

 - روانشناسان: خود کاذب 

- جامعه شناسان:  ازخود بیگانگی 

- مردم شناسان: استحاله (از حالی به حالی شدن، دگرگون شدن) فرهنگی، دوری از فرهنگ خود

  درس ششم :  هویت فردی  و اجتماعی

گفتگو کنیدصفحه45: برخی از نقش هایی را که در خانواده به هعده دارید نام ببرید و حقوق و تکالیف هر کدام را نام ببرید؟

  - فرزندی:           الف- حقوق:   1- تامین هزینه زندگي بوسیله پدر 2- تربیت صحیح توسط خانواده

                            ب- تکالیف:   1- اطاعت از والدین 2- همکاری باخانواده

- فرزند بزرگ:       الف- حقوق:1- مورد مشورت گرفتن توسط پدر 2- احترام فرزندان کوچکتر به او

                           ب- تکالیف: 1- اطاعت از والدین  2- کمک به فرزندان کوچکتر

- فرزند کوچک:     الف- حقوق:   1- تامین معاش توسط پدر 2- مورد حمایت اعضای بزرگتر خانواده قرار گرفتن

                         ب- تکالیف:  1- اطاعت ازوالدین  2- احترام  به خواهر و برادر بزرگتر

کامل کنید صفحه 49: جهت تاثیرات ابعاد جسمانی ، روانی و اجتماعی انسان را در یک شکل رسم کنید.       

        بدن نفس

                                             

             جامعه و فرهنگ 

  

تامل کنید صفحه51  : مقایسه اخلاق عیاری( اخلاق پهلوانی) ورزشکاران جهان اسلام با اخلاق ورزشی( اخلاق قهرمانی) جهان جدید ؟

اخلاق پهلوانی:دستگیری از ناتوانان، کمک به فقرا، احترام به نان و نمک، امانتداری، جوانمردی ، وفای به عهد، تواضع و فروتنی، ورزش به عنوان وسیله

   اخلاق قهرمانی:بردو باخت، شهرت، ثروت، خود نمایی، تقلب، ورزش به عنوان هدف

درس هفتم:  باز تولید هویت اجتماعی

بیاندیشیدصفحه 54: آیا شیوه های جامعه پذیری در جوامع مختلف ثابت است؟ یا متفاوت ؟ شیوه های جامعه پذیری در یک جامعه در طول زمان متغیر است.  در گذشته در خیلی از جوامع تنبیه بدنی در مدارس رایج بود اما امروزه این موضوع منتفی شده است.

- در بعضی جوامع شیوه اقناع در جامعه پذیری مسلط است اما در بعضی جوامع مجازات اولویت دارد.

- در بعضی جوامع خانواده، نهاد مسلط در جامعه پذیری است اما در جوامع دیگر نهادهای رسمی و دولتی مسلط هستند.  

- در بعضی جوامع برگزاری مراسم گذر به دوره خاص به عنوان یک شیوه تربیتی موردتوجه است ( جشن تکلیف) .  - در جوامع مختلف آموزش های مربوط به جنس دختر و پسر با هم متفاوت است.

– در جوامع مختلف برخورد با بزهکاران ( شیوه کنترل اجتماعی) متفاوت  می باشد.

گفتگو کنید صفحه 55 : در جامعه برای جذب افراد به رشته پزشکی چه کارهایی انجام می شود؟  از کجروی های اجتماعی پزشکی چند مورد را نام ببرید و راه های پیشگیری و کنترل آن را بیان کنید.

 الف: راه های جذب و تشویق:

-ايجاد زمينه اشتغال و بازار كار- بالا بودن شان اجتماعی در بین مردم  – در آمد بالا  - سبک زندگی متفاوت   - جایگاه ممتاز در مراجعه به ادارات و سازمان ها  - جذب افراد با هوش

الف: انواع کجروی :

- حق ویزیت اضافی  - پول و درآمد مقدم بر درمان – تجویز داروهای پول ساز با عوارض جانبی  - سستی و تنبلی در تشخیص درست بیماری  - همکاری کمتر با مراکز بیمه

ج-راههای پیشگیری و کنترل کجروی اجتماعی:

 -دروني كردن ارزش هاي انسان دوستانه در نظام آموزشي و آموزش عالي بخصوص براي دانشجويان رشته هاي پزشكي- جذب افراد دلسوز  - به کاری گیری افراد دلسوز و متعهد به جامعه در نظام پزشکی  - نظارت بر کار پزشکان از طریق مراکز رسمی و نظام پزشکی  - عدم مراجعه مردم به پزشکان متخلف و پول دوست  - مجازات مناسب در صورت تخلف

گفتگو کنیدصفحه 56:  مسئولیت کدام مراتب امر به معروف ونهی از منکر، همگانی است و کدام مراتب آن وظیفه نهاد ها و مراکز رسمی است.

تذکر زبانی و غیر رسمی در جمع هاي غير رسمي مثل مهماني ها، مجالس و....می تواند همگانی باشد، به شرطی که فرد به آنچه تذکر می دهد عامل بوده و از تاثیر گذاری تذکرش تا حدودی مطمئن باشد و باعث آبروریزی دیگران نگردد. تذکر رسمی و قانونی به عهده مراکز قانونی است به خصوص زمانی که عمل خلاف سازماندهی شده و به وسیله افراد حرفه ای انجام می شود(از قبيل مجازات روزه خوار در ملا عام و....).

درس هشتم:  تغییرات هویتی و تحولات اجتماعی

تبیین کنید صفحه59: تحرک اجتماعی گاه درون نسلی و گاه در درون دو نسل اتفاق می افتد، نمونه هایي از تحرک اجتماعی درون نسلی ومیان نسلی را بیان کنید.

 -تعریف نسل(Generation): به کسانی گفته می شود که همزمان زاده شده اند و معاصر یکدیگر می باشند. معمولا هر نسل را 20 تا 30 سال در نظر می گیرند.

1- تحرک درون نسلیmobility) Intergenerational): بررسی تغییر موقعیت و پایگاه اجتماعی( بالا و پایین شدن) فرد در طول زندگی در همان نسل.مثلا در يك خانواده فقیربا تعداد 5 فرزند، اگر يكي از فرزندان به موقعيت اجتماعي بالاتر از خواهران و برادرانش دست يابد به اين امر  تحرک درون نسلي گفته مي شود.

2-    تحرک میان نسلی mobility) Intergenerational):  بررسی و مقایسه تغییر موقعیت و پایگاه اجتماعی فرد از نسلی به نسل دیگر. مانند مقایسه تحرک اجتماعی فرزندان با پدران و پدر بزرگ ها،به صدارت رسيدن امير كبير فرزند كربلايي قربان آشپز

گفتگو کنیدصفحه 60:رئیس جمهور امریکا: مردم الجزایر نیاز به دموکراسی کنترل شده دارند؟ این جمله بیانگر این است كه آنها از دمکراسی هایي حمایت می کنند که مدافع منافعشان باشد و با هر حرکتی ( هر چند با رویکرد مردمی ) كه در راستای اهداف کلان آنها نباشد، مخالفت می کنند، از طرف دیگر این نوع برخورد با حرکت های مردمی، نشانگر عدم اعتقاد واقعی آنها به دمکراسی است، از دمکراسی که بر اساس میل آنها باشد حمایت می کنند.

گفتگو کنید صفحه 61: آیا هر نوع ابداع و نوآوری یا هرنوع مواجهه  واقتباس از فرهنگ های دیگر به تعارضات فرهنگی منجر می شود؟ نمونه ذکر کنید.

خیر. الف) نمونه  برای ابداع داخلی: ابداع اصطلاح مردم سالاری دینی به عنوان یک نوآوری داخلی در یک جامعه اسلامی که مبتنی بر قانون اساسی و رای مردم است نه تنها برای آن جامعه مشکل ایجاد نمی کند، بلکه می تواند ضمن حفظ فرهنگ اسلامی به حقوق مردم هم توجه کند و این در رشد و توسعه اجتماعی، فرهنگی تاثیر دارد.

ب- نمونه برای اقتباس از فرهنگ های دیگر:  طراحی و به کارگیریوبلاگ از فرهنگ های غربی شروع شده است، یک جامعه ای اسلامی می تواند با اقتباس از غرب ، از وبلاگ استفاده نماید و در جهت معرفی فرهنگ و تمدن خود فعالیت نماید.  این نوع اقتباس به تعارض فرهنگی منجر نمی شود.

درس نهم:  تحولات هویتی فرهنگی

فعالیت تامل کنیدصفحه 64 :  آیا هویت فرهنگی جامعه می تواند مستقل از هویت اجتماعی افراد وجود داشته باشد یا نه؟  خیر، زیرا باید افرادی باشند كه به جمع و جامعه تعلق داشته باشند و فرهنگ در باورها و رفتار های آنها تجلی پیدا کند تا هویت فرهنگی جامعه شکل بگیرد. فرهنگ مربوط به شیوه زندگی جامعه است و جامعه بر اساس فرهنگ و هویت فرهنگی از دیگر جوامع متمایز

می شود.

پاسخ دهید صفحه 65 :  تفاوت تزلزل فرهنگی( Cultural instability) با تعارض فرهنگی Cultural conflict)) چیست؟آیا تعارض فرهنگی به تزلزل فرهنگی  منجر می شود؟ در تعارض فرهنگی تغییرات هویتی در خارج از مرزهای مقبول فرهنگی اتفاق می افتد ولي معیارهای هویت ساز فرهنگ، در مقابل آن ایستادگی می کند. اما در تزلزل فرهنگی مبادی هویت ساز فرهنگ( عقايد، ارزش ها،آرمان ها) ثبات و استقرار وحذف خود را در متن فرهنگ از دست می دهند. اگر تعارض فرهنگی دوام داشته باشد، مبادی هویت ساز و اساس فرهنگ مقاومت خود را از دست بدهند ، منجر به تزلزل فرهنگی می شود.

تحقیق کنید صفحه 66 : آثار متفکرین غربی در زمینه ي بحران دنیای متجدد و ما بعد  تجدد( پسا مدرن)؟ جهان متجدد: قفس آهنین( وبر) ،  انسان تک ساحتی( مار کوزه) - بحران سلا ح های هسته ای و محیط زیست و گردونه ی خرد کننده( گیدنز).  مسخ( کافکا)  - تسلط نظام اجتماعی بر جهان زیست( هابرماس)

- دوران پسا مدرن:نسبیت گرايی افراطی، هویت های مجازی، هویت های سیال، بدبینی ،بی توجهي به سنت ها

درس دهم:  از خود بیگانگی فرهنگی

گفتگو کنیدصفحه 70 : جهان غرب در قرون وسطی پس از مواجهه با فرهنگ اسلامی چه عکس العمل هایي نشان داد؟ کدام بخش فرهنگ اسلامی را نپذیرفت و کدام بخش از آن را قبول کرد؟  روحیه علم جویی، عقل گرایی، علم خواهی، دانشگاه سازی، کتاب خوانی،آلات موسیقی،شهرسازی،صنعت را از فرهنگ اسلامی گرفتند. اما اصل توحید و باورها،عقاید و ارزش های اسلامی را نپذیرفتند. در کنار آن آثار مربوط به یونان باستان، افکار و اندیشه های متفکرین اسلامی را از عربی به انگلیسی ترجمه نمودند.

نظر بدهیدصفحه 71 : به نظر شما جوامع غربزده برای دستیابی به تعامل فرهنگی با جهان غرب چه مسیری را باید بپیمایند؟

1)شناخت ارزش های خود    2)نقد و حذف جنبه های منفی و خرافی فرهنگ خود،    3)شناخت فرهنگ غرب و نقد جنبه های منفی آن    4)شناخت نیاز های فرهنگی جامعه خودی   5) اخذ جنبه های مثبت و مناسب فرهنگ غربی بر اساس برنامه ریزی دقیق    6)دوری از تقلید کورکورانه، طراحی راهی برای پیشرفت بر اساس مبادی فرهنگ خودی يعني در مواجهه با فرهنگ غرب جنبه هاي مثبت و مورد نياز جامعه غرب را بگيرند و جنبه هاي منفي فرهنگ آنها را پس بزنند.

پاسخ دهیدصفحه 72 :آیا معنای اول و دوم از خود بیگانگی لازم و ملزوم هم هستند؟ یا آنکه جامعه می تواند در معنای اول از خود بیگانه نباشد، درمعنای دوم بیگانه باشد؟ در صورتی که قائل به تلازم نیستید ، نمونه ای از عدم تلازم این دو معنا را ذکر کنید.

خیر جامعه می تواند در معنای اول از خود بیگانه نباشد، درمعنای دوم بیگانه باشد و برعكس، خیلی از گروه ها و جوامع هستندكه فرهنگ تاریخی خود را حفظ کرده اند اما فرهنگ آنها قادر به پاسخگویی به پرسش های اساسی آنها نیست( جوامع غربي،کاست هاو...) و لذا افراد آن جامعه دچار از خود بیگانگی شده اند. بعضی جوامع هم هستند که فرهنگ آنها جواب های منطقی به پرسش های اساسی انسان می دهد اما به خود باختگی فرهنگی و فراموشی فرهنگ تاریخی خود دچار شده اند( اکثریت کشورهای توسعه نيافته ).

درس یازدهم:  هویت ایرانی

گفتگو کنید صفحه 75 :در باره نقش مولوی، سعدی و حافظ در گسترش زبان فارسی به عنوان زبان دوم فرهنگی جهان اسلام؟

آثار این  شعرا از یک طرف باعث ارتباط با گذشته و حفظ زبان فارسی شده و از طرف دیگر، اندیشه های اسلامی را در خود متجلی کرده اند. آثار این  شعرا  دارای محتوای معنوی و اسلامی بوده است لذا توجه مسلمانان جهان را به خود جلب کرده و باعث گسترش زبان فارسی در مناطق  مسلمان شده است. در ضمن، بعد هنری این آثار،  توجه محققین غیر مسلمان را نیز به خود جلب کرده و باعث آشنایی آنها با فرهنگ معنوی اسلام، زبان و ادبیات فارسی شده است. 

تحقیق کنید صفحه  76 : محتوای کتاب های غرب زدگی، فطرت، بازگشت به خویشتن، خدمات متقابل اسلام و ایران.

غرب زدگی( جلا ال احمد):تحیر و حیرت سیاست مداران، روشنفکران در مقابل ماشین و تکنولوژی غرب و با آغوش باز به استقبال غرب رفتن.   

ویژگی جامعه غرب زده: بریده از عمق فرهنگ و سنت خود، پا در هوا است،اجتماع در هم ریخته ملغمه ای از اقتصاد شبانی، روستایی و شهر نشینی، از نظر سیاسی خود کامه است، در عین حال بی بند و بار است، قشون بر تمام قضایا مسلط است، تضاد مدرسه و دانشگاه با سنت ها.

- فطرت( مرتضی مطهری):تاکید بر فطرت به عنوان معیار ارزیابی فرهنگ ها انسان محصول تاریخ و اجتماع نیست بلکه انسان واجد فطرت مشخصی است و فرهنگ اصیل آن است که با فطرت انسانی سازگار باشد.

- خدمات متقابل ایران و اسلام( مرتضی مطهری):اسلام و ایران خدمات مختلفی نسبت به یکدیگر داشته اند و تلفیق فرهنگ اسلامی با فرهنگ ایرانی در رشد هویت اسلامی و ایرانی نقش اساسی داشته است و باعث پیشرفت است.

- بازگشت به خویشتن( علی شریعتی):خویشتن ملی با تاکید بر اصل توحید، عدالت و رویکرد تشیع علوی و آموزه هایي از ایران قبل از اسلام

تحلیل کنیدصفحه 77 : علت جابجایی مسئله حجاب از درون کشور های اسلامی به درون کشور هایی اروپایی؟  بعد از انقلاب اسلامی ،حجاب  در غرب به عنوان نماد انقلاب اسلامی  تلقی شده و لذا حساسیت ها در مقابل آن زیاد شده است، در بعضی از کشور ها از حضور زنان با حجاب در مراسم های رسمی و مراکز علمی جلوگیری می شود.عواملی چون صدور انقلاب اسلامی ،تعامل فرهنگی ،اجتماعی بین کشورهای اسلامی و کشورهای اروپایی،مقابله فرهنگی کشورهای اسلامی با کشورهای اروپایی از عوامل جابجایی مسئله حجاب محسوب می شود .

درس دوازدهم:  قدرت و اقتدار

گفتگو کنیدصفحه 82 : راه های تاثیرگذاری بر اراده دیگران؟

  1 - اقناع( جلب اطاعت از طریق اثبات منطقی مقبول بودن)   2- تطمیع(فریب دادن به صورت آشکار)

  3 - اغوا کردن ( فریب به صورت پنهان)   4- تنبیه و مجازات( باایجاد ترس)

  5- همانند سازی از طریق عاطفه و محبت( بر انگیختن محبت طرف مقابل).

پاسخ دهیدصفحه  83 : قدرتی که با اکراه طرف مقابل انجام می شود تا چه زمانی می تواند ادامه داشته باشد؟ تا زمانی که تنبیه و ترس وجود دارد، قدرت نیز ادامه پیدا می کند، با ضعیف شدن و یا از بین رفتن ترس، تنبیه و تهدید، تبعیت نیز از بین میرود.

نظر بدهید صفحه  84: به نظر شما آیا اگردر جامعه ای فرهنگ عمومی مردم، فرهنگی دینی باشد، قدرت نامشروع می تواند مقبولیت داشته باشد؟ دلیل بیاورید.

بلی، زیرا مشروعیت داشتن منوط به موافقت با حکم خدا است، اما مقبولیت داشتن منوط به اراده  و مقبولیت انسان ها است. چه بسا کشورهایي هستند که مردم آنها مسلمان است اما حکومت آنها سکولار است. مردم آن حکومت  غیرشرعی را قبول دارند یعنی قدرت حاکم، غیر شرعی است اما مقبول مرد م است. مانند ترکیه

 

 

درس سیزدهم:  نظام سیاسی

گفتگو کنید صفحه 87 : در باره پیامد های جامعه ای که در آن حکومت و سیاستی وجود نداشته باشد، گفت و گو کنید.آنارشيسم، گسترش هرج و مرج، از بین رفتن امنیت، بروز مشکلات اقتصادی، پسرفت جامعه، فروپاشی، تهاجم بیگانگان

تحقیق کنیدصفحه 88 : رابطه متقابل نظام سیاسی و نظام اقتصادی؟

الف- تاثیر نظام سیاسی بر نظام اقتصادی:تاثیر بر نظام اقتصادی از طریق وضع قوانین و مدیریت اجرایی بر اساس ارزش های پذیرفته شده ي جامعه. مثلا اگر رویکرد نظام سیاسی در جهت بازار آزاد باشد باعث افزایش شکاف طبقاتی شده و فرصت های تحرک اجتماعی را از قشرهای مختلف سلب می کند و یا با وضع قوانین و مقررات مالی، ازگردش ثروت بین قشرهای محدودی از جامعه پیشگیری کرده و رفاه عمومی را در سقفی معین برای همگان تامین می کند.

  ب- تاثیر نظام اقتصادی بر نظام سیاسی: حمایت های ویژه نظام اقتصادی از حکومت و دولت، باعث تحکیم قدرت نظام سیاسی  می شود و یا برعکس نظام اقتصادیبا ایجاد بحران های واقعی و یا کاذب زمینه فروپاشی نظام سیاسی را فراهم می کند.

پاسخ دهید صفحه 89: بر اساسی چه نوع جهان بینی و معرفت شناسی می توان در باره ارزش های سیاسی داوری علمی کرد ؟بر اساس هستی شناسی دینی و معرفت شناسی غیر پوزیتیویستی. زیرا این رهیافت، مبتنی بر دانش تجربی و حسی نیست، از یک طرف آثار دنیوی، ابعاد متعالی و ارزش هاي فوق طبیعی را در نظر می گیرد و از طرف دیگر با استفاده از شناخت عقلانی و وحیانی، ارزش های یاد شده را تفسیر علمی می کند و مبتنی بر عقايد شخصی و اجتماعی افراد نیست.

هستی شناسی پوزیتیویستی نمی تواند در مورد ارزش های سیاسی متعالی و معنوی داوری کند. زیرا بر جهان بینی افراد متکی است و جهان بینی افراد نسبی و متغیر است ،لذا نمی تواند در مورد ارزش های معنوی( سعادت انسان ها، حقیقت و غیره...) داوری کند و نمی تواند تعریفی ثابت ازاین مفاهیم ارائه کند و ملاک های آنها مبتنی بر فطرت انسانی نیست و نسبی است.

 

درس چهاردهم:  انواع نظام سیاسی

گفتگو کنید صفحه 93: تفاوت جمهوری و دموکراسی از دیدگاه ارسطو؟

هر دو مبتنی بر اکثریت است، با این تفاوت که درجمهوری اکثریت مردم بر حقیقت و فضلیت تاکید دارند و بر آن اساس فعالیت می کنند اما در دموکراسی اکثریت بر اساس خواست های نفسانی خود فعالیت می کنند و  معیار و ملاکی جز خواست مردم مطرح نیست.

پاسخ دهیدصفحه  92 : آیا در اندیشه لیبرال دموکراسی می توان از مشروعیت سخن گفت؟ چرا؟خیر، زیرا لیبرال دموکراسی به شرع اعتقاد ندارد و رای و خواست مردم ملاک است، هیچ تعهدی در مقابل شرع ندارد، شرع را رعایت نمی کند و لذا مصداق انديشه نامشروع تلقي مي شود.

پاسخ دهید صفحه 94  : حضور مردم در یک حکومت لیبرال دموکراسی چه تفاوتی با حضور مردم در حکومت جمهوری اسلامی دارد؟

در دموکراسی حضور مردم بر اساس اراده و خواست  و میل خود و برای رسیدن به اهداف دنیوی است .اما در جمهوری اسلامی ، حضور مردم یک تکلیف معنوی است و برای تحقق اهداف  الهی است.

 

بسمه تعالي

پاسخ فعالیت های کتاب جامعه شناسی (2) چاپ 1390 - گروه علوم اجتماعي استان آذربايجان شرقي - آبان ماه 1390

 درس اول: گستره جهان اجتماعی

کامل کنید:صفحه9

ردیف

درون

جهان اجتماعی

بیرون

جهان اجتماعی

؟

در پاسخ قسمت دوم فعالیت ص11(گستره جهان اجتماعی)نامگذاری می شود.

 

خانواده ،دولت ، احترام به قانون،          عدالت، مدرسه، صلح ، امنیت ،کارمند

فلزات،خیابان

رودخانه،زلزله،سیارات

 

گفتگو کنید: صفحه11

1- قنات و ابعاد اجتماعی آن و ارتباط آن با آب و هوای فلات ایران:

در مناطق مختلف ایران ، قنات وسیله ای برای انتقال آب بوده است. این پدیده از طریق ایجاد بعضی مشاغل، نوع خاص تقسیم کار ، تعاون و همکاری برای نگهداری و ترمیم قنات ها در زندگی اجتماعی تآثیر داشته است. در ضمن بروز بعضی درگیری ها و جنگ بین گروه های مختلف و روستا ها در رابطه با قنات ها نیز بیانگر تاثیر آن در زندگی اجتماعی می باشد.

2- به نظر شما پدیده های مانند فلزات، دریا ها، کوهها،... به کدام  جهان تعلق دارند؟جهان طبیعی یا جهان اجتماعی و یا هر دو؟ چرا؟

هر دو زیرا  نظر به اینکه در جهان طبیعی شکل گرفته و مربوط به طبیعت هستند در جهان طبیعی قرار دارند و از این نظر که زندگی انسان را به شکل های مختلف تحت تاثیر قرار می دهند  وارد جهان اجتماعی می شوند.

تامل کنیدصفحه 12 :

در چه صورتی می توان  پدیده های  ستون 2 را در ستون اول قرار داد؟

1-اگر هر کدام از پدیده های  ستون دوم بر زندگی اجتماعی انسانها  تاثیر گذار باشد  می توان آنها را در ستون اول قرار داد.

  2-آیا پدیده های گذشتگان ، آیندگان، سیاهچاله، ویروس در درون جهان اجتماعی قرار می گیرند ؟ چگونه؟  انسان ها با بررسی گذشتکان و با تفکر و توجه به آیندگان برای زندگی امروزی خود تصمیم گیری می کنند، یعنی توجه و تفکر به گذشته وآینده باعث ایجاد تغییرات در زندگی امروری می شود، لذا گذشتگان و ایندگان در درون جهان اجتماعی قرار دارند. تفکر و توجه به سیاهچاله باعث ایجاد ترس و نگرانی افراد شده و در زندگی اجتماعی آنها تاثیر می گذارد. اندیشیدن در مورد ویروس ها و انجام تدابیر پزشکی و اجتماعی برای مقابله با ویروس ها، باعث وارد شدن آنها به درون جهان اجتماعی می گردد.

درس دوم: نظام اجتماعی

تامل کنیدصفحه15 :

کلاس درس به مثابه یک مجموعه و نوع ارتباط در بین اجزاء؟

ردیف

عناصر یا اجزاء

رابطه

1

معلم

 تدریس می کند

2

دانش آموز

تحصیل می کند

3

کتاب

بیانگر محتوای تدریس در کلاس

4

مبصر

برقراری هماهنگی میان کلاس و مدیریت و کنترا نظم کلاس در غیاب معلم

5

تخته سیاه

 ابزار کمک آموزشی جهت انتقال مطالب

 

  مقایسه کنیدصفحه17:

مفاهیم سه گانه جهان اجتماعی،ساختار اجتماعی و نظام اجتماعی را در مورد خانواده بکار ببرید .

ساختمان ورزشگاه

جامعه

خانواده

مجمومه اجزاء و عناصر ورزشگاه

      جهان اجتماعی

مجموعه نقش های اعضای خانواده

  ساختار ورزشگاه

ساختار اجتماعی

روابط همسری فرزندی

  ساختار ورزشگاه

نظام اجتماعی

نظام خانواده

 

گفتگو کنید صفحه19:

1- بعضی از عناصر واجزای نهادهای مانند خانواده، اقتصاد و سیاست را به خاطر آورده و درباره روابط و ساختار این اجزاء گفت و گو کنید.

روابط و... نهاد

خانواده

اقتصاد

سیاست

عناصر اجزا

پدر،مادر،فرزند...

تولید،توزیع،پولی و بانکی

مقننه،مجریه،قضاییه

روابط

رابطه همسری، روابط برادری و خواهری ،رابطه پدر فرزندی...

روابط متقابل بین بخش های تولیدی،توزیعی و....

روابط متقابل بین قوای سه گانه

ساختار

نحوه وجود رابطه و سلسله مراتب روابط در خانواده مثلاوالدین تامین هزینه های فرزندان و تربیت آنها را به عهده دارند. فرزندان ضمن همکاری با والدین به همدیگر نیز کمک می کنند.

نوع رابطه وترتیب چینش خرده نظام ها و نقش ها مثلا بخش تولید ، کالا ها و خدمات لازم جامعه را تولید و آن را در بین مصرف کنندگان و یا تولید کنندان دیگر پخش می کند. نظام پولی و بانکی انجام معاملات و پرداخت ها و دریافت ها را تسهیل می کند و  در صورت لزوم سرمایه لازم را به صورت پول در اختیار سایر بخش ها قرار می دهد.

نوع رابطه وترتیب چینش خرده نظام ها و نقش ها از قبیل تصویب قانون و اجرای آن و رسیدگی به شکایات

 

 

2- ساختار و رابط بین نهاد ها را بیان کنید.

نهاد اقتصادی، نیازهای مادی نهاد های دیگر را برطرف می کند و نهاد سیاست، امنیت لازم را برای نهاد های دیگر فراهم می نماید ، نهاد فرهنگی دانش و معرفت لازم برای نهادهای دیگر فراهم می کنند، خانواده از یک  طرف نیروی کار برای نهاد های دیگر فراهم می کند و از طرف دیگر مصرف کننده ایجاد می کند.و بخشی از نیازهای اساسی نیروی انسانی جامعه را بر طرف می کند.

 درس سوم :  فرهنگ 1

بیاندیشیدصفحه 22 :

وقتی وارد جامعه ای می شوید چگونه به مسلمان بودن و یا مسلمان نبودن آنها پی می برید؟از روی نماد و هنجارهای فرهنگی( نوع پوشش زنان،وجود مساجد،نوع غذاها، صدای اذان، بر پایی نماز، وجود انواع امامزاده ها،شعائر مذهبی،سبک معماری ها)

از ویژگی های فرهنگی اسلامی 5 مورد را نام ببرید؟اعتقاد به خدا، روزه گرفتن درماه رمضان، حرام بودن ربا،اعتقاد به مهدویت، اعتقاد به حجاب،  اعتقادات مربوط حلال و حرام بودن بعضی غذا ها و نوشیدنی ها، اعتقاد به رعایت حق الناس

گفتگو کنیدصفحه 25:

یک خرده فرهنگ ضد فرهنگ نام برده دلیل ضدیت ان را تشریح کنید.

1- گروه هایی که شیطا ن پرستی و عرفان های کاذب را ترویج می دهند. اعتقادات این گروهها، با ارزش ها ،عقاید وهنجارهای اصلی پذیرفته شده جامعه که فرهنگ عمومی جامعه ایرانی است و در آن اعتقاد به خدا در محوریت دارد، مخالف است،

2- اراذل و اوباش: چون این گروهها برای مردم مزاحمت ایجاد می کنند ومزاحمت برای مردم در فرهنگ عمومی مردم ایران یک رفتار انحرافی است. لذا این گروه ها ضد فرهنگ تلقی می شوند.

تامل کنیدصفحه 26:  نهادهای فرهنگی نیازهای فرهنگی سایر نهاد ها را تامین
 می کنند، نهادهای دیگر چه کمکی به نهاد فرهنگی می کنند؟
نهاد اقتصادی نیازهای اقتصادی(تامین بودجه برای استخدام نیروی اموزشی،تجهیزات و بناهای آموزشی)برای نهادهای فرهنگی را بر طرف می سازد و امکان تطابق آن با محیط را افزایش می دهد و سخت افزار آن را فراهم می کند، نهاد سیاست خط و مشی و اهداف و سیاست های آموزشی خود را در اختیار نهاد فرهنگی قرار می دهد و امنیت لازم برای فعالیت های فرهنگی فراهم کرده و در هدف گذاری به آن کمک می کند. نهاد اجتماعی افراد را از طریق نظام آموزشی و خانواده و...جامعه پذیر می کند و نهایتا از طریق کنترل اجتماعی خط دوم دفاعی را در برابر کجروی های اجتماعی می کشد و احساس تعلق و عاطفه ایجاد می کند و باعث یگانگی در نهاد فرهنگی می گردد. اگر تعامل منطقی در بین نهادها وجود داشته  باشد، موارد فوق امکان پذیر است.

درس چهارم :  فرهنگ 2

تمرین کنیدصفحه 30: در جدول زیر سه نمونه فرهنگ آرمانی که در درون فرهنگ واقعی قرار دارد وسه نمونه که دربیرون فرهنگ واقعی قرا دارد؟

فرهنگ آرمانی

بیرون فرهنگ واقعی

درون فرهنگ واقعی

ناپسند بودن اسراف و تبذیر

استکبار ستیزی

نا پسند بودن ریا،دروغ،غیبت

احترام به پدر و مادر

نا پسند بودن رعایت نکردن قوانین راهنمایی و رانندگی

کمک به یک نابینا برای عبور از خیابان

 

نمونه بیاوریدصفحه 33: سه نمونه از عناصر فرهنگ حق  را که در اغلب جوامع حضور دارد؟وفای به عهد، راستگویی، امنیت، دفاع از مظلوم،مقابله با ظالم، کمک به افراد محتاج، احترام به مالکیت، خیانت نکردن در امانت،عدالت،حرمت آبروی افراد

شناسایی کنید صفحه 35:

عناصری از فرهنگ باطل که در فرهنگ آرمانی و واقعی ما وجود دارد، شناسایی کنید؟ فرهنگ باطل

فرهنگ آرمانی

فرهنگ واقعی

تکاثر( مال اندوزی)

تکاثر( مال اندوزی)

ریا

ریا

قبیله گرایی

قبیله گرایی

پارتی بازی

پارتی بازی

رشوه خواری

رشوه خواری

 

 

درس پنجم :  هویت

پاسخ دهیدصفحه40: افراد در وبلاگ خود راچگونه معرفی می کنید؟

 معمولا افراد در معرفی خود به موارد زیر اشاره می کنند. - تحصیلات و تخصص ها  - سوابق علمی، هنری، پژوهشی   - علایق  - زمینه های فعالیت  و غیره ....

تبیین کنیدصفحه41: ده ویژگی برای خود نوشته و نوع آن را تعیین کنید:

خصوصیت                                             

 اکتسابی

 انتسابی

فردی

اجتماعی

ثابت

متغیر

ایرانی

 

*

 

*

*

 

مسلمان

 

*

 

*

 

*

ورزشکار

*

 

*

 

 

*

شاگرد اول

*

 

*

 

 

*

صبور

*

 

*

 

 

*

متولد مهر

 

*

*

 

*

 

اذربایجانی

 

*

 

*

*

 

خوش تیپ

*

 

*

 

 

*

هنرمند

*

 

*

 

 

*

دختر یا پسر

 

*

*

 

*

 

 

گفتگو کنیدصفحه41: دیدگاههای مختلف در مورد فراموشی انسان:

-دین و پیامبران الهی: نسیان( فراموش کردن خود، فراموش کردن فطرت خدایی)

- فیلسوفان: فراموشی انسانیت انسان و دوری از وجدان انسانی، سرگردانی

 - روانشناسان: خود کاذب 

- جامعه شناسان:  ازخود بیگانگی 

- مردم شناسان: استحاله (از حالی به حالی شدن، دگرگون شدن) فرهنگی، دوری از فرهنگ خود

  درس ششم :  هویت فردی  و اجتماعی

گفتگو کنیدصفحه45: برخی از نقش هایی را که در خانواده به هعده دارید نام ببرید و حقوق و تکالیف هر کدام را نام ببرید؟

  - فرزندی:           الف- حقوق:   1- تامین هزینه زندگي بوسیله پدر 2- تربیت صحیح توسط خانواده

                            ب- تکالیف:   1- اطاعت از والدین 2- همکاری باخانواده

- فرزند بزرگ:       الف- حقوق:1- مورد مشورت گرفتن توسط پدر 2- احترام فرزندان کوچکتر به او

                           ب- تکالیف: 1- اطاعت از والدین  2- کمک به فرزندان کوچکتر

- فرزند کوچک:     الف- حقوق:   1- تامین معاش توسط پدر 2- مورد حمایت اعضای بزرگتر خانواده قرار گرفتن

                         ب- تکالیف:  1- اطاعت ازوالدین  2- احترام  به خواهر و برادر بزرگتر

کامل کنید صفحه 49: جهت تاثیرات ابعاد جسمانی ، روانی و اجتماعی انسان را در یک شکل رسم کنید.       

        بدن نفس

                                             

             جامعه و فرهنگ 

  

تامل کنید صفحه51  : مقایسه اخلاق عیاری( اخلاق پهلوانی) ورزشکاران جهان اسلام با اخلاق ورزشی( اخلاق قهرمانی) جهان جدید ؟

اخلاق پهلوانی:دستگیری از ناتوانان، کمک به فقرا، احترام به نان و نمک، امانتداری، جوانمردی ، وفای به عهد، تواضع و فروتنی، ورزش به عنوان وسیله

   اخلاق قهرمانی:بردو باخت، شهرت، ثروت، خود نمایی، تقلب، ورزش به عنوان هدف

درس هفتم:  باز تولید هویت اجتماعی

بیاندیشیدصفحه 54: آیا شیوه های جامعه پذیری در جوامع مختلف ثابت است؟ یا متفاوت ؟ شیوه های جامعه پذیری در یک جامعه در طول زمان متغیر است.  در گذشته در خیلی از جوامع تنبیه بدنی در مدارس رایج بود اما امروزه این موضوع منتفی شده است.

- در بعضی جوامع شیوه اقناع در جامعه پذیری مسلط است اما در بعضی جوامع مجازات اولویت دارد.

- در بعضی جوامع خانواده، نهاد مسلط در جامعه پذیری است اما در جوامع دیگر نهادهای رسمی و دولتی مسلط هستند.  

- در بعضی جوامع برگزاری مراسم گذر به دوره خاص به عنوان یک شیوه تربیتی موردتوجه است ( جشن تکلیف) .  - در جوامع مختلف آموزش های مربوط به جنس دختر و پسر با هم متفاوت است.

– در جوامع مختلف برخورد با بزهکاران ( شیوه کنترل اجتماعی) متفاوت  می باشد.

گفتگو کنید صفحه 55 : در جامعه برای جذب افراد به رشته پزشکی چه کارهایی انجام می شود؟  از کجروی های اجتماعی پزشکی چند مورد را نام ببرید و راه های پیشگیری و کنترل آن را بیان کنید.

 الف: راه های جذب و تشویق:

-ايجاد زمينه اشتغال و بازار كار- بالا بودن شان اجتماعی در بین مردم  – در آمد بالا  - سبک زندگی متفاوت   - جایگاه ممتاز در مراجعه به ادارات و سازمان ها  - جذب افراد با هوش

الف: انواع کجروی :

- حق ویزیت اضافی  - پول و درآمد مقدم بر درمان – تجویز داروهای پول ساز با عوارض جانبی  - سستی و تنبلی در تشخیص درست بیماری  - همکاری کمتر با مراکز بیمه

ج-راههای پیشگیری و کنترل کجروی اجتماعی:

 -دروني كردن ارزش هاي انسان دوستانه در نظام آموزشي و آموزش عالي بخصوص براي دانشجويان رشته هاي پزشكي- جذب افراد دلسوز  - به کاری گیری افراد دلسوز و متعهد به جامعه در نظام پزشکی  - نظارت بر کار پزشکان از طریق مراکز رسمی و نظام پزشکی  - عدم مراجعه مردم به پزشکان متخلف و پول دوست  - مجازات مناسب در صورت تخلف

گفتگو کنیدصفحه 56:  مسئولیت کدام مراتب امر به معروف ونهی از منکر، همگانی است و کدام مراتب آن وظیفه نهاد ها و مراکز رسمی است.

تذکر زبانی و غیر رسمی در جمع هاي غير رسمي مثل مهماني ها، مجالس و....می تواند همگانی باشد، به شرطی که فرد به آنچه تذکر می دهد عامل بوده و از تاثیر گذاری تذکرش تا حدودی مطمئن باشد و باعث آبروریزی دیگران نگردد. تذکر رسمی و قانونی به عهده مراکز قانونی است به خصوص زمانی که عمل خلاف سازماندهی شده و به وسیله افراد حرفه ای انجام می شود(از قبيل مجازات روزه خوار در ملا عام و....).

درس هشتم:  تغییرات هویتی و تحولات اجتماعی

تبیین کنید صفحه59: تحرک اجتماعی گاه درون نسلی و گاه در درون دو نسل اتفاق می افتد، نمونه هایي از تحرک اجتماعی درون نسلی ومیان نسلی را بیان کنید.

 -تعریف نسل(Generation): به کسانی گفته می شود که همزمان زاده شده اند و معاصر یکدیگر می باشند. معمولا هر نسل را 20 تا 30 سال در نظر می گیرند.

1- تحرک درون نسلیmobility) Intergenerational): بررسی تغییر موقعیت و پایگاه اجتماعی( بالا و پایین شدن) فرد در طول زندگی در همان نسل.مثلا در يك خانواده فقیربا تعداد 5 فرزند، اگر يكي از فرزندان به موقعيت اجتماعي بالاتر از خواهران و برادرانش دست يابد به اين امر  تحرک درون نسلي گفته مي شود.

2-    تحرک میان نسلی mobility) Intergenerational):  بررسی و مقایسه تغییر موقعیت و پایگاه اجتماعی فرد از نسلی به نسل دیگر. مانند مقایسه تحرک اجتماعی فرزندان با پدران و پدر بزرگ ها،به صدارت رسيدن امير كبير فرزند كربلايي قربان آشپز

گفتگو کنیدصفحه 60:رئیس جمهور امریکا: مردم الجزایر نیاز به دموکراسی کنترل شده دارند؟ این جمله بیانگر این است كه آنها از دمکراسی هایي حمایت می کنند که مدافع منافعشان باشد و با هر حرکتی ( هر چند با رویکرد مردمی ) كه در راستای اهداف کلان آنها نباشد، مخالفت می کنند، از طرف دیگر این نوع برخورد با حرکت های مردمی، نشانگر عدم اعتقاد واقعی آنها به دمکراسی است، از دمکراسی که بر اساس میل آنها باشد حمایت می کنند.

گفتگو کنید صفحه 61: آیا هر نوع ابداع و نوآوری یا هرنوع مواجهه  واقتباس از فرهنگ های دیگر به تعارضات فرهنگی منجر می شود؟ نمونه ذکر کنید.

خیر. الف) نمونه  برای ابداع داخلی: ابداع اصطلاح مردم سالاری دینی به عنوان یک نوآوری داخلی در یک جامعه اسلامی که مبتنی بر قانون اساسی و رای مردم است نه تنها برای آن جامعه مشکل ایجاد نمی کند، بلکه می تواند ضمن حفظ فرهنگ اسلامی به حقوق مردم هم توجه کند و این در رشد و توسعه اجتماعی، فرهنگی تاثیر دارد.

ب- نمونه برای اقتباس از فرهنگ های دیگر:  طراحی و به کارگیریوبلاگ از فرهنگ های غربی شروع شده است، یک جامعه ای اسلامی می تواند با اقتباس از غرب ، از وبلاگ استفاده نماید و در جهت معرفی فرهنگ و تمدن خود فعالیت نماید.  این نوع اقتباس به تعارض فرهنگی منجر نمی شود.

درس نهم:  تحولات هویتی فرهنگی

فعالیت تامل کنیدصفحه 64 :  آیا هویت فرهنگی جامعه می تواند مستقل از هویت اجتماعی افراد وجود داشته باشد یا نه؟  خیر، زیرا باید افرادی باشند كه به جمع و جامعه تعلق داشته باشند و فرهنگ در باورها و رفتار های آنها تجلی پیدا کند تا هویت فرهنگی جامعه شکل بگیرد. فرهنگ مربوط به شیوه زندگی جامعه است و جامعه بر اساس فرهنگ و هویت فرهنگی از دیگر جوامع متمایز

می شود.

پاسخ دهید صفحه 65 :  تفاوت تزلزل فرهنگی( Cultural instability) با تعارض فرهنگی Cultural conflict)) چیست؟آیا تعارض فرهنگی به تزلزل فرهنگی  منجر می شود؟ در تعارض فرهنگی تغییرات هویتی در خارج از مرزهای مقبول فرهنگی اتفاق می افتد ولي معیارهای هویت ساز فرهنگ، در مقابل آن ایستادگی می کند. اما در تزلزل فرهنگی مبادی هویت ساز فرهنگ( عقايد، ارزش ها،آرمان ها) ثبات و استقرار وحذف خود را در متن فرهنگ از دست می دهند. اگر تعارض فرهنگی دوام داشته باشد، مبادی هویت ساز و اساس فرهنگ مقاومت خود را از دست بدهند ، منجر به تزلزل فرهنگی می شود.

تحقیق کنید صفحه 66 : آثار متفکرین غربی در زمینه ي بحران دنیای متجدد و ما بعد  تجدد( پسا مدرن)؟ جهان متجدد: قفس آهنین( وبر) ،  انسان تک ساحتی( مار کوزه) - بحران سلا ح های هسته ای و محیط زیست و گردونه ی خرد کننده( گیدنز).  مسخ( کافکا)  - تسلط نظام اجتماعی بر جهان زیست( هابرماس)

- دوران پسا مدرن:نسبیت گرايی افراطی، هویت های مجازی، هویت های سیال، بدبینی ،بی توجهي به سنت ها

درس دهم:  از خود بیگانگی فرهنگی

گفتگو کنیدصفحه 70 : جهان غرب در قرون وسطی پس از مواجهه با فرهنگ اسلامی چه عکس العمل هایي نشان داد؟ کدام بخش فرهنگ اسلامی را نپذیرفت و کدام بخش از آن را قبول کرد؟  روحیه علم جویی، عقل گرایی، علم خواهی، دانشگاه سازی، کتاب خوانی،آلات موسیقی،شهرسازی،صنعت را از فرهنگ اسلامی گرفتند. اما اصل توحید و باورها،عقاید و ارزش های اسلامی را نپذیرفتند. در کنار آن آثار مربوط به یونان باستان، افکار و اندیشه های متفکرین اسلامی را از عربی به انگلیسی ترجمه نمودند.

نظر بدهیدصفحه 71 : به نظر شما جوامع غربزده برای دستیابی به تعامل فرهنگی با جهان غرب چه مسیری را باید بپیمایند؟

1)شناخت ارزش های خود    2)نقد و حذف جنبه های منفی و خرافی فرهنگ خود،    3)شناخت فرهنگ غرب و نقد جنبه های منفی آن    4)شناخت نیاز های فرهنگی جامعه خودی   5) اخذ جنبه های مثبت و مناسب فرهنگ غربی بر اساس برنامه ریزی دقیق    6)دوری از تقلید کورکورانه، طراحی راهی برای پیشرفت بر اساس مبادی فرهنگ خودی يعني در مواجهه با فرهنگ غرب جنبه هاي مثبت و مورد نياز جامعه غرب را بگيرند و جنبه هاي منفي فرهنگ آنها را پس بزنند.

پاسخ دهیدصفحه 72 :آیا معنای اول و دوم از خود بیگانگی لازم و ملزوم هم هستند؟ یا آنکه جامعه می تواند در معنای اول از خود بیگانه نباشد، درمعنای دوم بیگانه باشد؟ در صورتی که قائل به تلازم نیستید ، نمونه ای از عدم تلازم این دو معنا را ذکر کنید.

خیر جامعه می تواند در معنای اول از خود بیگانه نباشد، درمعنای دوم بیگانه باشد و برعكس، خیلی از گروه ها و جوامع هستندكه فرهنگ تاریخی خود را حفظ کرده اند اما فرهنگ آنها قادر به پاسخگویی به پرسش های اساسی آنها نیست( جوامع غربي،کاست هاو...) و لذا افراد آن جامعه دچار از خود بیگانگی شده اند. بعضی جوامع هم هستند که فرهنگ آنها جواب های منطقی به پرسش های اساسی انسان می دهد اما به خود باختگی فرهنگی و فراموشی فرهنگ تاریخی خود دچار شده اند( اکثریت کشورهای توسعه نيافته ).

درس یازدهم:  هویت ایرانی

گفتگو کنید صفحه 75 :در باره نقش مولوی، سعدی و حافظ در گسترش زبان فارسی به عنوان زبان دوم فرهنگی جهان اسلام؟

آثار این  شعرا از یک طرف باعث ارتباط با گذشته و حفظ زبان فارسی شده و از طرف دیگر، اندیشه های اسلامی را در خود متجلی کرده اند. آثار این  شعرا  دارای محتوای معنوی و اسلامی بوده است لذا توجه مسلمانان جهان را به خود جلب کرده و باعث گسترش زبان فارسی در مناطق  مسلمان شده است. در ضمن، بعد هنری این آثار،  توجه محققین غیر مسلمان را نیز به خود جلب کرده و باعث آشنایی آنها با فرهنگ معنوی اسلام، زبان و ادبیات فارسی شده است. 

تحقیق کنید صفحه  76 : محتوای کتاب های غرب زدگی، فطرت، بازگشت به خویشتن، خدمات متقابل اسلام و ایران.

غرب زدگی( جلا ال احمد):تحیر و حیرت سیاست مداران، روشنفکران در مقابل ماشین و تکنولوژی غرب و با آغوش باز به استقبال غرب رفتن.   

ویژگی جامعه غرب زده: بریده از عمق فرهنگ و سنت خود، پا در هوا است،اجتماع در هم ریخته ملغمه ای از اقتصاد شبانی، روستایی و شهر نشینی، از نظر سیاسی خود کامه است، در عین حال بی بند و بار است، قشون بر تمام قضایا مسلط است، تضاد مدرسه و دانشگاه با سنت ها.

- فطرت( مرتضی مطهری):تاکید بر فطرت به عنوان معیار ارزیابی فرهنگ ها انسان محصول تاریخ و اجتماع نیست بلکه انسان واجد فطرت مشخصی است و فرهنگ اصیل آن است که با فطرت انسانی سازگار باشد.

- خدمات متقابل ایران و اسلام( مرتضی مطهری):اسلام و ایران خدمات مختلفی نسبت به یکدیگر داشته اند و تلفیق فرهنگ اسلامی با فرهنگ ایرانی در رشد هویت اسلامی و ایرانی نقش اساسی داشته است و باعث پیشرفت است.

- بازگشت به خویشتن( علی شریعتی):خویشتن ملی با تاکید بر اصل توحید، عدالت و رویکرد تشیع علوی و آموزه هایي از ایران قبل از اسلام

تحلیل کنیدصفحه 77 : علت جابجایی مسئله حجاب از درون کشور های اسلامی به درون کشور هایی اروپایی؟  بعد از انقلاب اسلامی ،حجاب  در غرب به عنوان نماد انقلاب اسلامی  تلقی شده و لذا حساسیت ها در مقابل آن زیاد شده است، در بعضی از کشور ها از حضور زنان با حجاب در مراسم های رسمی و مراکز علمی جلوگیری می شود.عواملی چون صدور انقلاب اسلامی ،تعامل فرهنگی ،اجتماعی بین کشورهای اسلامی و کشورهای اروپایی،مقابله فرهنگی کشورهای اسلامی با کشورهای اروپایی از عوامل جابجایی مسئله حجاب محسوب می شود .

درس دوازدهم:  قدرت و اقتدار

گفتگو کنیدصفحه 82 : راه های تاثیرگذاری بر اراده دیگران؟

  1 - اقناع( جلب اطاعت از طریق اثبات منطقی مقبول بودن)   2- تطمیع(فریب دادن به صورت آشکار)

  3 - اغوا کردن ( فریب به صورت پنهان)   4- تنبیه و مجازات( باایجاد ترس)

  5- همانند سازی از طریق عاطفه و محبت( بر انگیختن محبت طرف مقابل).

پاسخ دهیدصفحه  83 : قدرتی که با اکراه طرف مقابل انجام می شود تا چه زمانی می تواند ادامه داشته باشد؟ تا زمانی که تنبیه و ترس وجود دارد، قدرت نیز ادامه پیدا می کند، با ضعیف شدن و یا از بین رفتن ترس، تنبیه و تهدید، تبعیت نیز از بین میرود.

نظر بدهید صفحه  84: به نظر شما آیا اگردر جامعه ای فرهنگ عمومی مردم، فرهنگی دینی باشد، قدرت نامشروع می تواند مقبولیت داشته باشد؟ دلیل بیاورید.

بلی، زیرا مشروعیت داشتن منوط به موافقت با حکم خدا است، اما مقبولیت داشتن منوط به اراده  و مقبولیت انسان ها است. چه بسا کشورهایي هستند که مردم آنها مسلمان است اما حکومت آنها سکولار است. مردم آن حکومت  غیرشرعی را قبول دارند یعنی قدرت حاکم، غیر شرعی است اما مقبول مرد م است. مانند ترکیه

 

 

درس سیزدهم:  نظام سیاسی

گفتگو کنید صفحه 87 : در باره پیامد های جامعه ای که در آن حکومت و سیاستی وجود نداشته باشد، گفت و گو کنید.آنارشيسم، گسترش هرج و مرج، از بین رفتن امنیت، بروز مشکلات اقتصادی، پسرفت جامعه، فروپاشی، تهاجم بیگانگان

تحقیق کنیدصفحه 88 : رابطه متقابل نظام سیاسی و نظام اقتصادی؟

الف- تاثیر نظام سیاسی بر نظام اقتصادی:تاثیر بر نظام اقتصادی از طریق وضع قوانین و مدیریت اجرایی بر اساس ارزش های پذیرفته شده ي جامعه. مثلا اگر رویکرد نظام سیاسی در جهت بازار آزاد باشد باعث افزایش شکاف طبقاتی شده و فرصت های تحرک اجتماعی را از قشرهای مختلف سلب می کند و یا با وضع قوانین و مقررات مالی، ازگردش ثروت بین قشرهای محدودی از جامعه پیشگیری کرده و رفاه عمومی را در سقفی معین برای همگان تامین می کند.

  ب- تاثیر نظام اقتصادی بر نظام سیاسی: حمایت های ویژه نظام اقتصادی از حکومت و دولت، باعث تحکیم قدرت نظام سیاسی  می شود و یا برعکس نظام اقتصادیبا ایجاد بحران های واقعی و یا کاذب زمینه فروپاشی نظام سیاسی را فراهم می کند.

پاسخ دهید صفحه 89: بر اساسی چه نوع جهان بینی و معرفت شناسی می توان در باره ارزش های سیاسی داوری علمی کرد ؟بر اساس هستی شناسی دینی و معرفت شناسی غیر پوزیتیویستی. زیرا این رهیافت، مبتنی بر دانش تجربی و حسی نیست، از یک طرف آثار دنیوی، ابعاد متعالی و ارزش هاي فوق طبیعی را در نظر می گیرد و از طرف دیگر با استفاده از شناخت عقلانی و وحیانی، ارزش های یاد شده را تفسیر علمی می کند و مبتنی بر عقايد شخصی و اجتماعی افراد نیست.

هستی شناسی پوزیتیویستی نمی تواند در مورد ارزش های سیاسی متعالی و معنوی داوری کند. زیرا بر جهان بینی افراد متکی است و جهان بینی افراد نسبی و متغیر است ،لذا نمی تواند در مورد ارزش های معنوی( سعادت انسان ها، حقیقت و غیره...) داوری کند و نمی تواند تعریفی ثابت ازاین مفاهیم ارائه کند و ملاک های آنها مبتنی بر فطرت انسانی نیست و نسبی است.

 

درس چهاردهم:  انواع نظام سیاسی

گفتگو کنید صفحه 93: تفاوت جمهوری و دموکراسی از دیدگاه ارسطو؟

هر دو مبتنی بر اکثریت است، با این تفاوت که درجمهوری اکثریت مردم بر حقیقت و فضلیت تاکید دارند و بر آن اساس فعالیت می کنند اما در دموکراسی اکثریت بر اساس خواست های نفسانی خود فعالیت می کنند و  معیار و ملاکی جز خواست مردم مطرح نیست.

پاسخ دهیدصفحه  92 : آیا در اندیشه لیبرال دموکراسی می توان از مشروعیت سخن گفت؟ چرا؟خیر، زیرا لیبرال دموکراسی به شرع اعتقاد ندارد و رای و خواست مردم ملاک است، هیچ تعهدی در مقابل شرع ندارد، شرع را رعایت نمی کند و لذا مصداق انديشه نامشروع تلقي مي شود.

پاسخ دهید صفحه 94  : حضور مردم در یک حکومت لیبرال دموکراسی چه تفاوتی با حضور مردم در حکومت جمهوری اسلامی دارد؟

در دموکراسی حضور مردم بر اساس اراده و خواست  و میل خود و برای رسیدن به اهداف دنیوی است .اما در جمهوری اسلامی ، حضور مردم یک تکلیف معنوی است و برای تحقق اهداف  الهی است.

 

بسمه تعالي

پاسخ فعالیت های کتاب جامعه شناسی (2) چاپ 1390 - گروه علوم اجتماعي استان آذربايجان شرقي - آبان ماه 1390

 درس اول: گستره جهان اجتماعی

کامل کنید:صفحه9

ردیف

درون

جهان اجتماعی

بیرون

جهان اجتماعی

؟

در پاسخ قسمت دوم فعالیت ص11(گستره جهان اجتماعی)نامگذاری می شود.

 

خانواده ،دولت ، احترام به قانون،          عدالت، مدرسه، صلح ، امنیت ،کارمند

فلزات،خیابان

رودخانه،زلزله،سیارات

 

گفتگو کنید: صفحه11

1- قنات و ابعاد اجتماعی آن و ارتباط آن با آب و هوای فلات ایران:

در مناطق مختلف ایران ، قنات وسیله ای برای انتقال آب بوده است. این پدیده از طریق ایجاد بعضی مشاغل، نوع خاص تقسیم کار ، تعاون و همکاری برای نگهداری و ترمیم قنات ها در زندگی اجتماعی تآثیر داشته است. در ضمن بروز بعضی درگیری ها و جنگ بین گروه های مختلف و روستا ها در رابطه با قنات ها نیز بیانگر تاثیر آن در زندگی اجتماعی می باشد.

2- به نظر شما پدیده های مانند فلزات، دریا ها، کوهها،... به کدام  جهان تعلق دارند؟جهان طبیعی یا جهان اجتماعی و یا هر دو؟ چرا؟

هر دو زیرا  نظر به اینکه در جهان طبیعی شکل گرفته و مربوط به طبیعت هستند در جهان طبیعی قرار دارند و از این نظر که زندگی انسان را به شکل های مختلف تحت تاثیر قرار می دهند  وارد جهان اجتماعی می شوند.

تامل کنیدصفحه 12 :

در چه صورتی می توان  پدیده های  ستون 2 را در ستون اول قرار داد؟

1-اگر هر کدام از پدیده های  ستون دوم بر زندگی اجتماعی انسانها  تاثیر گذار باشد  می توان آنها را در ستون اول قرار داد.

  2-آیا پدیده های گذشتگان ، آیندگان، سیاهچاله، ویروس در درون جهان اجتماعی قرار می گیرند ؟ چگونه؟  انسان ها با بررسی گذشتکان و با تفکر و توجه به آیندگان برای زندگی امروزی خود تصمیم گیری می کنند، یعنی توجه و تفکر به گذشته وآینده باعث ایجاد تغییرات در زندگی امروری می شود، لذا گذشتگان و ایندگان در درون جهان اجتماعی قرار دارند. تفکر و توجه به سیاهچاله باعث ایجاد ترس و نگرانی افراد شده و در زندگی اجتماعی آنها تاثیر می گذارد. اندیشیدن در مورد ویروس ها و انجام تدابیر پزشکی و اجتماعی برای مقابله با ویروس ها، باعث وارد شدن آنها به درون جهان اجتماعی می گردد.

درس دوم: نظام اجتماعی

تامل کنیدصفحه15 :

کلاس درس به مثابه یک مجموعه و نوع ارتباط در بین اجزاء؟

ردیف

عناصر یا اجزاء

رابطه

1

معلم

 تدریس می کند

2

دانش آموز

تحصیل می کند

3

کتاب

بیانگر محتوای تدریس در کلاس

4

مبصر

برقراری هماهنگی میان کلاس و مدیریت و کنترا نظم کلاس در غیاب معلم

5

تخته سیاه

 ابزار کمک آموزشی جهت انتقال مطالب

 

  مقایسه کنیدصفحه17:

مفاهیم سه گانه جهان اجتماعی،ساختار اجتماعی و نظام اجتماعی را در مورد خانواده بکار ببرید .

ساختمان ورزشگاه

جامعه

خانواده

مجمومه اجزاء و عناصر ورزشگاه

      جهان اجتماعی

مجموعه نقش های اعضای خانواده

  ساختار ورزشگاه

ساختار اجتماعی

روابط همسری فرزندی

  ساختار ورزشگاه

نظام اجتماعی

نظام خانواده

 

گفتگو کنید صفحه19:

1- بعضی از عناصر واجزای نهادهای مانند خانواده، اقتصاد و سیاست را به خاطر آورده و درباره روابط و ساختار این اجزاء گفت و گو کنید.

روابط و... نهاد

خانواده

اقتصاد

سیاست

عناصر اجزا

پدر،مادر،فرزند...

تولید،توزیع،پولی و بانکی

مقننه،مجریه،قضاییه

روابط

رابطه همسری، روابط برادری و خواهری ،رابطه پدر فرزندی...

روابط متقابل بین بخش های تولیدی،توزیعی و....

روابط متقابل بین قوای سه گانه

ساختار

نحوه وجود رابطه و سلسله مراتب روابط در خانواده مثلاوالدین تامین هزینه های فرزندان و تربیت آنها را به عهده دارند. فرزندان ضمن همکاری با والدین به همدیگر نیز کمک می کنند.

نوع رابطه وترتیب چینش خرده نظام ها و نقش ها مثلا بخش تولید ، کالا ها و خدمات لازم جامعه را تولید و آن را در بین مصرف کنندگان و یا تولید کنندان دیگر پخش می کند. نظام پولی و بانکی انجام معاملات و پرداخت ها و دریافت ها را تسهیل می کند و  در صورت لزوم سرمایه لازم را به صورت پول در اختیار سایر بخش ها قرار می دهد.

نوع رابطه وترتیب چینش خرده نظام ها و نقش ها از قبیل تصویب قانون و اجرای آن و رسیدگی به شکایات

 

 

2- ساختار و رابط بین نهاد ها را بیان کنید.

نهاد اقتصادی، نیازهای مادی نهاد های دیگر را برطرف می کند و نهاد سیاست، امنیت لازم را برای نهاد های دیگر فراهم می نماید ، نهاد فرهنگی دانش و معرفت لازم برای نهادهای دیگر فراهم می کنند، خانواده از یک  طرف نیروی کار برای نهاد های دیگر فراهم می کند و از طرف دیگر مصرف کننده ایجاد می کند.و بخشی از نیازهای اساسی نیروی انسانی جامعه را بر طرف می کند.

 درس سوم :  فرهنگ 1

بیاندیشیدصفحه 22 :

وقتی وارد جامعه ای می شوید چگونه به مسلمان بودن و یا مسلمان نبودن آنها پی می برید؟از روی نماد و هنجارهای فرهنگی( نوع پوشش زنان،وجود مساجد،نوع غذاها، صدای اذان، بر پایی نماز، وجود انواع امامزاده ها،شعائر مذهبی،سبک معماری ها)

از ویژگی های فرهنگی اسلامی 5 مورد را نام ببرید؟اعتقاد به خدا، روزه گرفتن درماه رمضان، حرام بودن ربا،اعتقاد به مهدویت، اعتقاد به حجاب،  اعتقادات مربوط حلال و حرام بودن بعضی غذا ها و نوشیدنی ها، اعتقاد به رعایت حق الناس

گفتگو کنیدصفحه 25:

یک خرده فرهنگ ضد فرهنگ نام برده دلیل ضدیت ان را تشریح کنید.

1- گروه هایی که شیطا ن پرستی و عرفان های کاذب را ترویج می دهند. اعتقادات این گروهها، با ارزش ها ،عقاید وهنجارهای اصلی پذیرفته شده جامعه که فرهنگ عمومی جامعه ایرانی است و در آن اعتقاد به خدا در محوریت دارد، مخالف است،

2- اراذل و اوباش: چون این گروهها برای مردم مزاحمت ایجاد می کنند ومزاحمت برای مردم در فرهنگ عمومی مردم ایران یک رفتار انحرافی است. لذا این گروه ها ضد فرهنگ تلقی می شوند.

تامل کنیدصفحه 26:  نهادهای فرهنگی نیازهای فرهنگی سایر نهاد ها را تامین
 می کنند، نهادهای دیگر چه کمکی به نهاد فرهنگی می کنند؟
نهاد اقتصادی نیازهای اقتصادی(تامین بودجه برای استخدام نیروی اموزشی،تجهیزات و بناهای آموزشی)برای نهادهای فرهنگی را بر طرف می سازد و امکان تطابق آن با محیط را افزایش می دهد و سخت افزار آن را فراهم می کند، نهاد سیاست خط و مشی و اهداف و سیاست های آموزشی خود را در اختیار نهاد فرهنگی قرار می دهد و امنیت لازم برای فعالیت های فرهنگی فراهم کرده و در هدف گذاری به آن کمک می کند. نهاد اجتماعی افراد را از طریق نظام آموزشی و خانواده و...جامعه پذیر می کند و نهایتا از طریق کنترل اجتماعی خط دوم دفاعی را در برابر کجروی های اجتماعی می کشد و احساس تعلق و عاطفه ایجاد می کند و باعث یگانگی در نهاد فرهنگی می گردد. اگر تعامل منطقی در بین نهادها وجود داشته  باشد، موارد فوق امکان پذیر است.

درس چهارم :  فرهنگ 2

تمرین کنیدصفحه 30: در جدول زیر سه نمونه فرهنگ آرمانی که در درون فرهنگ واقعی قرار دارد وسه نمونه که دربیرون فرهنگ واقعی قرا دارد؟

فرهنگ آرمانی

بیرون فرهنگ واقعی

درون فرهنگ واقعی

ناپسند بودن اسراف و تبذیر

استکبار ستیزی

نا پسند بودن ریا،دروغ،غیبت

احترام به پدر و مادر

نا پسند بودن رعایت نکردن قوانین راهنمایی و رانندگی

کمک به یک نابینا برای عبور از خیابان

 

نمونه بیاوریدصفحه 33: سه نمونه از عناصر فرهنگ حق  را که در اغلب جوامع حضور دارد؟وفای به عهد، راستگویی، امنیت، دفاع از مظلوم،مقابله با ظالم، کمک به افراد محتاج، احترام به مالکیت، خیانت نکردن در امانت،عدالت،حرمت آبروی افراد

شناسایی کنید صفحه 35:

عناصری از فرهنگ باطل که در فرهنگ آرمانی و واقعی ما وجود دارد، شناسایی کنید؟ فرهنگ باطل

فرهنگ آرمانی

فرهنگ واقعی

تکاثر( مال اندوزی)

تکاثر( مال اندوزی)

ریا

ریا

قبیله گرایی

قبیله گرایی

پارتی بازی

پارتی بازی

رشوه خواری

رشوه خواری

 

 

درس پنجم :  هویت

پاسخ دهیدصفحه40: افراد در وبلاگ خود راچگونه معرفی می کنید؟

 معمولا افراد در معرفی خود به موارد زیر اشاره می کنند. - تحصیلات و تخصص ها  - سوابق علمی، هنری، پژوهشی   - علایق  - زمینه های فعالیت  و غیره ....

تبیین کنیدصفحه41: ده ویژگی برای خود نوشته و نوع آن را تعیین کنید:

خصوصیت                                             

 اکتسابی

 انتسابی

فردی

اجتماعی

ثابت

متغیر

ایرانی

 

*

 

*

*

 

مسلمان

 

*

 

*

 

*

ورزشکار

*

 

*

 

 

*

شاگرد اول

*

 

*

 

 

*

صبور

*

 

*

 

 

*

متولد مهر

 

*

*

 

*

 

اذربایجانی

 

*

 

*

*

 

خوش تیپ

*

 

*

 

 

*

هنرمند

*

 

*

 

 

*

دختر یا پسر

 

*

*

 

*

 

 

گفتگو کنیدصفحه41: دیدگاههای مختلف در مورد فراموشی انسان:

-دین و پیامبران الهی: نسیان( فراموش کردن خود، فراموش کردن فطرت خدایی)

- فیلسوفان: فراموشی انسانیت انسان و دوری از وجدان انسانی، سرگردانی

 - روانشناسان: خود کاذب 

- جامعه شناسان:  ازخود بیگانگی 

- مردم شناسان: استحاله (از حالی به حالی شدن، دگرگون شدن) فرهنگی، دوری از فرهنگ خود

  درس ششم :  هویت فردی  و اجتماعی

گفتگو کنیدصفحه45: برخی از نقش هایی را که در خانواده به هعده دارید نام ببرید و حقوق و تکالیف هر کدام را نام ببرید؟

  - فرزندی:           الف- حقوق:   1- تامین هزینه زندگي بوسیله پدر 2- تربیت صحیح توسط خانواده

                            ب- تکالیف:   1- اطاعت از والدین 2- همکاری باخانواده

- فرزند بزرگ:       الف- حقوق:1- مورد مشورت گرفتن توسط پدر 2- احترام فرزندان کوچکتر به او

                           ب- تکالیف: 1- اطاعت از والدین  2- کمک به فرزندان کوچکتر

- فرزند کوچک:     الف- حقوق:   1- تامین معاش توسط پدر 2- مورد حمایت اعضای بزرگتر خانواده قرار گرفتن

                         ب- تکالیف:  1- اطاعت ازوالدین  2- احترام  به خواهر و برادر بزرگتر

کامل کنید صفحه 49: جهت تاثیرات ابعاد جسمانی ، روانی و اجتماعی انسان را در یک شکل رسم کنید.       

        بدن نفس

                                             

             جامعه و فرهنگ 

  

تامل کنید صفحه51  : مقایسه اخلاق عیاری( اخلاق پهلوانی) ورزشکاران جهان اسلام با اخلاق ورزشی( اخلاق قهرمانی) جهان جدید ؟

اخلاق پهلوانی:دستگیری از ناتوانان، کمک به فقرا، احترام به نان و نمک، امانتداری، جوانمردی ، وفای به عهد، تواضع و فروتنی، ورزش به عنوان وسیله

   اخلاق قهرمانی:بردو باخت، شهرت، ثروت، خود نمایی، تقلب، ورزش به عنوان هدف

درس هفتم:  باز تولید هویت اجتماعی

بیاندیشیدصفحه 54: آیا شیوه های جامعه پذیری در جوامع مختلف ثابت است؟ یا متفاوت ؟ شیوه های جامعه پذیری در یک جامعه در طول زمان متغیر است.  در گذشته در خیلی از جوامع تنبیه بدنی در مدارس رایج بود اما امروزه این موضوع منتفی شده است.

- در بعضی جوامع شیوه اقناع در جامعه پذیری مسلط است اما در بعضی جوامع مجازات اولویت دارد.

- در بعضی جوامع خانواده، نهاد مسلط در جامعه پذیری است اما در جوامع دیگر نهادهای رسمی و دولتی مسلط هستند.  

- در بعضی جوامع برگزاری مراسم گذر به دوره خاص به عنوان یک شیوه تربیتی موردتوجه است ( جشن تکلیف) .  - در جوامع مختلف آموزش های مربوط به جنس دختر و پسر با هم متفاوت است.

– در جوامع مختلف برخورد با بزهکاران ( شیوه کنترل اجتماعی) متفاوت  می باشد.

گفتگو کنید صفحه 55 : در جامعه برای جذب افراد به رشته پزشکی چه کارهایی انجام می شود؟  از کجروی های اجتماعی پزشکی چند مورد را نام ببرید و راه های پیشگیری و کنترل آن را بیان کنید.

 الف: راه های جذب و تشویق:

-ايجاد زمينه اشتغال و بازار كار- بالا بودن شان اجتماعی در بین مردم  – در آمد بالا  - سبک زندگی متفاوت   - جایگاه ممتاز در مراجعه به ادارات و سازمان ها  - جذب افراد با هوش

الف: انواع کجروی :

- حق ویزیت اضافی  - پول و درآمد مقدم بر درمان – تجویز داروهای پول ساز با عوارض جانبی  - سستی و تنبلی در تشخیص درست بیماری  - همکاری کمتر با مراکز بیمه

ج-راههای پیشگیری و کنترل کجروی اجتماعی:

 -دروني كردن ارزش هاي انسان دوستانه در نظام آموزشي و آموزش عالي بخصوص براي دانشجويان رشته هاي پزشكي- جذب افراد دلسوز  - به کاری گیری افراد دلسوز و متعهد به جامعه در نظام پزشکی  - نظارت بر کار پزشکان از طریق مراکز رسمی و نظام پزشکی  - عدم مراجعه مردم به پزشکان متخلف و پول دوست  - مجازات مناسب در صورت تخلف

گفتگو کنیدصفحه 56:  مسئولیت کدام مراتب امر به معروف ونهی از منکر، همگانی است و کدام مراتب آن وظیفه نهاد ها و مراکز رسمی است.

تذکر زبانی و غیر رسمی در جمع هاي غير رسمي مثل مهماني ها، مجالس و....می تواند همگانی باشد، به شرطی که فرد به آنچه تذکر می دهد عامل بوده و از تاثیر گذاری تذکرش تا حدودی مطمئن باشد و باعث آبروریزی دیگران نگردد. تذکر رسمی و قانونی به عهده مراکز قانونی است به خصوص زمانی که عمل خلاف سازماندهی شده و به وسیله افراد حرفه ای انجام می شود(از قبيل مجازات روزه خوار در ملا عام و....).

درس هشتم:  تغییرات هویتی و تحولات اجتماعی

تبیین کنید صفحه59: تحرک اجتماعی گاه درون نسلی و گاه در درون دو نسل اتفاق می افتد، نمونه هایي از تحرک اجتماعی درون نسلی ومیان نسلی را بیان کنید.

 -تعریف نسل(Generation): به کسانی گفته می شود که همزمان زاده شده اند و معاصر یکدیگر می باشند. معمولا هر نسل را 20 تا 30 سال در نظر می گیرند.

1- تحرک درون نسلیmobility) Intergenerational): بررسی تغییر موقعیت و پایگاه اجتماعی( بالا و پایین شدن) فرد در طول زندگی در همان نسل.مثلا در يك خانواده فقیربا تعداد 5 فرزند، اگر يكي از فرزندان به موقعيت اجتماعي بالاتر از خواهران و برادرانش دست يابد به اين امر  تحرک درون نسلي گفته مي شود.

2-    تحرک میان نسلی mobility) Intergenerational):  بررسی و مقایسه تغییر موقعیت و پایگاه اجتماعی فرد از نسلی به نسل دیگر. مانند مقایسه تحرک اجتماعی فرزندان با پدران و پدر بزرگ ها،به صدارت رسيدن امير كبير فرزند كربلايي قربان آشپز

گفتگو کنیدصفحه 60:رئیس جمهور امریکا: مردم الجزایر نیاز به دموکراسی کنترل شده دارند؟ این جمله بیانگر این است كه آنها از دمکراسی هایي حمایت می کنند که مدافع منافعشان باشد و با هر حرکتی ( هر چند با رویکرد مردمی ) كه در راستای اهداف کلان آنها نباشد، مخالفت می کنند، از طرف دیگر این نوع برخورد با حرکت های مردمی، نشانگر عدم اعتقاد واقعی آنها به دمکراسی است، از دمکراسی که بر اساس میل آنها باشد حمایت می کنند.

گفتگو کنید صفحه 61: آیا هر نوع ابداع و نوآوری یا هرنوع مواجهه  واقتباس از فرهنگ های دیگر به تعارضات فرهنگی منجر می شود؟ نمونه ذکر کنید.

خیر. الف) نمونه  برای ابداع داخلی: ابداع اصطلاح مردم سالاری دینی به عنوان یک نوآوری داخلی در یک جامعه اسلامی که مبتنی بر قانون اساسی و رای مردم است نه تنها برای آن جامعه مشکل ایجاد نمی کند، بلکه می تواند ضمن حفظ فرهنگ اسلامی به حقوق مردم هم توجه کند و این در رشد و توسعه اجتماعی، فرهنگی تاثیر دارد.

ب- نمونه برای اقتباس از فرهنگ های دیگر:  طراحی و به کارگیریوبلاگ از فرهنگ های غربی شروع شده است، یک جامعه ای اسلامی می تواند با اقتباس از غرب ، از وبلاگ استفاده نماید و در جهت معرفی فرهنگ و تمدن خود فعالیت نماید.  این نوع اقتباس به تعارض فرهنگی منجر نمی شود.

درس نهم:  تحولات هویتی فرهنگی

فعالیت تامل کنیدصفحه 64 :  آیا هویت فرهنگی جامعه می تواند مستقل از هویت اجتماعی افراد وجود داشته باشد یا نه؟  خیر، زیرا باید افرادی باشند كه به جمع و جامعه تعلق داشته باشند و فرهنگ در باورها و رفتار های آنها تجلی پیدا کند تا هویت فرهنگی جامعه شکل بگیرد. فرهنگ مربوط به شیوه زندگی جامعه است و جامعه بر اساس فرهنگ و هویت فرهنگی از دیگر جوامع متمایز

می شود.

پاسخ دهید صفحه 65 :  تفاوت تزلزل فرهنگی( Cultural instability) با تعارض فرهنگی Cultural conflict)) چیست؟آیا تعارض فرهنگی به تزلزل فرهنگی  منجر می شود؟ در تعارض فرهنگی تغییرات هویتی در خارج از مرزهای مقبول فرهنگی اتفاق می افتد ولي معیارهای هویت ساز فرهنگ، در مقابل آن ایستادگی می کند. اما در تزلزل فرهنگی مبادی هویت ساز فرهنگ( عقايد، ارزش ها،آرمان ها) ثبات و استقرار وحذف خود را در متن فرهنگ از دست می دهند. اگر تعارض فرهنگی دوام داشته باشد، مبادی هویت ساز و اساس فرهنگ مقاومت خود را از دست بدهند ، منجر به تزلزل فرهنگی می شود.

تحقیق کنید صفحه 66 : آثار متفکرین غربی در زمینه ي بحران دنیای متجدد و ما بعد  تجدد( پسا مدرن)؟ جهان متجدد: قفس آهنین( وبر) ،  انسان تک ساحتی( مار کوزه) - بحران سلا ح های هسته ای و محیط زیست و گردونه ی خرد کننده( گیدنز).  مسخ( کافکا)  - تسلط نظام اجتماعی بر جهان زیست( هابرماس)

- دوران پسا مدرن:نسبیت گرايی افراطی، هویت های مجازی، هویت های سیال، بدبینی ،بی توجهي به سنت ها

درس دهم:  از خود بیگانگی فرهنگی

گفتگو کنیدصفحه 70 : جهان غرب در قرون وسطی پس از مواجهه با فرهنگ اسلامی چه عکس العمل هایي نشان داد؟ کدام بخش فرهنگ اسلامی را نپذیرفت و کدام بخش از آن را قبول کرد؟  روحیه علم جویی، عقل گرایی، علم خواهی، دانشگاه سازی، کتاب خوانی،آلات موسیقی،شهرسازی،صنعت را از فرهنگ اسلامی گرفتند. اما اصل توحید و باورها،عقاید و ارزش های اسلامی را نپذیرفتند. در کنار آن آثار مربوط به یونان باستان، افکار و اندیشه های متفکرین اسلامی را از عربی به انگلیسی ترجمه نمودند.

نظر بدهیدصفحه 71 : به نظر شما جوامع غربزده برای دستیابی به تعامل فرهنگی با جهان غرب چه مسیری را باید بپیمایند؟

1)شناخت ارزش های خود    2)نقد و حذف جنبه های منفی و خرافی فرهنگ خود،    3)شناخت فرهنگ غرب و نقد جنبه های منفی آن    4)شناخت نیاز های فرهنگی جامعه خودی   5) اخذ جنبه های مثبت و مناسب فرهنگ غربی بر اساس برنامه ریزی دقیق    6)دوری از تقلید کورکورانه، طراحی راهی برای پیشرفت بر اساس مبادی فرهنگ خودی يعني در مواجهه با فرهنگ غرب جنبه هاي مثبت و مورد نياز جامعه غرب را بگيرند و جنبه هاي منفي فرهنگ آنها را پس بزنند.

پاسخ دهیدصفحه 72 :آیا معنای اول و دوم از خود بیگانگی لازم و ملزوم هم هستند؟ یا آنکه جامعه می تواند در معنای اول از خود بیگانه نباشد، درمعنای دوم بیگانه باشد؟ در صورتی که قائل به تلازم نیستید ، نمونه ای از عدم تلازم این دو معنا را ذکر کنید.

خیر جامعه می تواند در معنای اول از خود بیگانه نباشد، درمعنای دوم بیگانه باشد و برعكس، خیلی از گروه ها و جوامع هستندكه فرهنگ تاریخی خود را حفظ کرده اند اما فرهنگ آنها قادر به پاسخگویی به پرسش های اساسی آنها نیست( جوامع غربي،کاست هاو...) و لذا افراد آن جامعه دچار از خود بیگانگی شده اند. بعضی جوامع هم هستند که فرهنگ آنها جواب های منطقی به پرسش های اساسی انسان می دهد اما به خود باختگی فرهنگی و فراموشی فرهنگ تاریخی خود دچار شده اند( اکثریت کشورهای توسعه نيافته ).

درس یازدهم:  هویت ایرانی

گفتگو کنید صفحه 75 :در باره نقش مولوی، سعدی و حافظ در گسترش زبان فارسی به عنوان زبان دوم فرهنگی جهان اسلام؟

آثار این  شعرا از یک طرف باعث ارتباط با گذشته و حفظ زبان فارسی شده و از طرف دیگر، اندیشه های اسلامی را در خود متجلی کرده اند. آثار این  شعرا  دارای محتوای معنوی و اسلامی بوده است لذا توجه مسلمانان جهان را به خود جلب کرده و باعث گسترش زبان فارسی در مناطق  مسلمان شده است. در ضمن، بعد هنری این آثار،  توجه محققین غیر مسلمان را نیز به خود جلب کرده و باعث آشنایی آنها با فرهنگ معنوی اسلام، زبان و ادبیات فارسی شده است. 

تحقیق کنید صفحه  76 : محتوای کتاب های غرب زدگی، فطرت، بازگشت به خویشتن، خدمات متقابل اسلام و ایران.

غرب زدگی( جلا ال احمد):تحیر و حیرت سیاست مداران، روشنفکران در مقابل ماشین و تکنولوژی غرب و با آغوش باز به استقبال غرب رفتن.   

ویژگی جامعه غرب زده: بریده از عمق فرهنگ و سنت خود، پا در هوا است،اجتماع در هم ریخته ملغمه ای از اقتصاد شبانی، روستایی و شهر نشینی، از نظر سیاسی خود کامه است، در عین حال بی بند و بار است، قشون بر تمام قضایا مسلط است، تضاد مدرسه و دانشگاه با سنت ها.

- فطرت( مرتضی مطهری):تاکید بر فطرت به عنوان معیار ارزیابی فرهنگ ها انسان محصول تاریخ و اجتماع نیست بلکه انسان واجد فطرت مشخصی است و فرهنگ اصیل آن است که با فطرت انسانی سازگار باشد.

- خدمات متقابل ایران و اسلام( مرتضی مطهری):اسلام و ایران خدمات مختلفی نسبت به یکدیگر داشته اند و تلفیق فرهنگ اسلامی با فرهنگ ایرانی در رشد هویت اسلامی و ایرانی نقش اساسی داشته است و باعث پیشرفت است.

- بازگشت به خویشتن( علی شریعتی):خویشتن ملی با تاکید بر اصل توحید، عدالت و رویکرد تشیع علوی و آموزه هایي از ایران قبل از اسلام

تحلیل کنیدصفحه 77 : علت جابجایی مسئله حجاب از درون کشور های اسلامی به درون کشور هایی اروپایی؟  بعد از انقلاب اسلامی ،حجاب  در غرب به عنوان نماد انقلاب اسلامی  تلقی شده و لذا حساسیت ها در مقابل آن زیاد شده است، در بعضی از کشور ها از حضور زنان با حجاب در مراسم های رسمی و مراکز علمی جلوگیری می شود.عواملی چون صدور انقلاب اسلامی ،تعامل فرهنگی ،اجتماعی بین کشورهای اسلامی و کشورهای اروپایی،مقابله فرهنگی کشورهای اسلامی با کشورهای اروپایی از عوامل جابجایی مسئله حجاب محسوب می شود .

درس دوازدهم:  قدرت و اقتدار

گفتگو کنیدصفحه 82 : راه های تاثیرگذاری بر اراده دیگران؟

  1 - اقناع( جلب اطاعت از طریق اثبات منطقی مقبول بودن)   2- تطمیع(فریب دادن به صورت آشکار)

  3 - اغوا کردن ( فریب به صورت پنهان)   4- تنبیه و مجازات( باایجاد ترس)

  5- همانند سازی از طریق عاطفه و محبت( بر انگیختن محبت طرف مقابل).

پاسخ دهیدصفحه  83 : قدرتی که با اکراه طرف مقابل انجام می شود تا چه زمانی می تواند ادامه داشته باشد؟ تا زمانی که تنبیه و ترس وجود دارد، قدرت نیز ادامه پیدا می کند، با ضعیف شدن و یا از بین رفتن ترس، تنبیه و تهدید، تبعیت نیز از بین میرود.

نظر بدهید صفحه  84: به نظر شما آیا اگردر جامعه ای فرهنگ عمومی مردم، فرهنگی دینی باشد، قدرت نامشروع می تواند مقبولیت داشته باشد؟ دلیل بیاورید.

بلی، زیرا مشروعیت داشتن منوط به موافقت با حکم خدا است، اما مقبولیت داشتن منوط به اراده  و مقبولیت انسان ها است. چه بسا کشورهایي هستند که مردم آنها مسلمان است اما حکومت آنها سکولار است. مردم آن حکومت  غیرشرعی را قبول دارند یعنی قدرت حاکم، غیر شرعی است اما مقبول مرد م است. مانند ترکیه

 

 

درس سیزدهم:  نظام سیاسی

گفتگو کنید صفحه 87 : در باره پیامد های جامعه ای که در آن حکومت و سیاستی وجود نداشته باشد، گفت و گو کنید.آنارشيسم، گسترش هرج و مرج، از بین رفتن امنیت، بروز مشکلات اقتصادی، پسرفت جامعه، فروپاشی، تهاجم بیگانگان

تحقیق کنیدصفحه 88 : رابطه متقابل نظام سیاسی و نظام اقتصادی؟

الف- تاثیر نظام سیاسی بر نظام اقتصادی:تاثیر بر نظام اقتصادی از طریق وضع قوانین و مدیریت اجرایی بر اساس ارزش های پذیرفته شده ي جامعه. مثلا اگر رویکرد نظام سیاسی در جهت بازار آزاد باشد باعث افزایش شکاف طبقاتی شده و فرصت های تحرک اجتماعی را از قشرهای مختلف سلب می کند و یا با وضع قوانین و مقررات مالی، ازگردش ثروت بین قشرهای محدودی از جامعه پیشگیری کرده و رفاه عمومی را در سقفی معین برای همگان تامین می کند.

  ب- تاثیر نظام اقتصادی بر نظام سیاسی: حمایت های ویژه نظام اقتصادی از حکومت و دولت، باعث تحکیم قدرت نظام سیاسی  می شود و یا برعکس نظام اقتصادیبا ایجاد بحران های واقعی و یا کاذب زمینه فروپاشی نظام سیاسی را فراهم می کند.

پاسخ دهید صفحه 89: بر اساسی چه نوع جهان بینی و معرفت شناسی می توان در باره ارزش های سیاسی داوری علمی کرد ؟بر اساس هستی شناسی دینی و معرفت شناسی غیر پوزیتیویستی. زیرا این رهیافت، مبتنی بر دانش تجربی و حسی نیست، از یک طرف آثار دنیوی، ابعاد متعالی و ارزش هاي فوق طبیعی را در نظر می گیرد و از طرف دیگر با استفاده از شناخت عقلانی و وحیانی، ارزش های یاد شده را تفسیر علمی می کند و مبتنی بر عقايد شخصی و اجتماعی افراد نیست.

هستی شناسی پوزیتیویستی نمی تواند در مورد ارزش های سیاسی متعالی و معنوی داوری کند. زیرا بر جهان بینی افراد متکی است و جهان بینی افراد نسبی و متغیر است ،لذا نمی تواند در مورد ارزش های معنوی( سعادت انسان ها، حقیقت و غیره...) داوری کند و نمی تواند تعریفی ثابت ازاین مفاهیم ارائه کند و ملاک های آنها مبتنی بر فطرت انسانی نیست و نسبی است.

 

درس چهاردهم:  انواع نظام سیاسی

گفتگو کنید صفحه 93: تفاوت جمهوری و دموکراسی از دیدگاه ارسطو؟

هر دو مبتنی بر اکثریت است، با این تفاوت که درجمهوری اکثریت مردم بر حقیقت و فضلیت تاکید دارند و بر آن اساس فعالیت می کنند اما در دموکراسی اکثریت بر اساس خواست های نفسانی خود فعالیت می کنند و  معیار و ملاکی جز خواست مردم مطرح نیست.

پاسخ دهیدصفحه  92 : آیا در اندیشه لیبرال دموکراسی می توان از مشروعیت سخن گفت؟ چرا؟خیر، زیرا لیبرال دموکراسی به شرع اعتقاد ندارد و رای و خواست مردم ملاک است، هیچ تعهدی در مقابل شرع ندارد، شرع را رعایت نمی کند و لذا مصداق انديشه نامشروع تلقي مي شود.

پاسخ دهید صفحه 94  : حضور مردم در یک حکومت لیبرال دموکراسی چه تفاوتی با حضور مردم در حکومت جمهوری اسلامی دارد؟

در دموکراسی حضور مردم بر اساس اراده و خواست  و میل خود و برای رسیدن به اهداف دنیوی است .اما در جمهوری اسلامی ، حضور مردم یک تکلیف معنوی است و برای تحقق اهداف  الهی است.